Асоцијација на Финансиски Друштва на Северна Македонија
  • English
  • Македонски
  • Shqip

Потпишан меморандум за соработка помеѓу АФД и Едулактика

Со задоволство ја објавуваме соработката помеѓу Асоцијацијата на финансиски друштва на Северна Македонија и Едулактика.

Брзите промени во светот на бизнисот, посебно со развојот на технологијата, ја наметнуваат потребата за компаниите и нивните вработени истите да ги дочекаат припремени и многу брзо да се адаптираат на промените и да се впуштат во нивна примена и контрола.

Преку соработката со Едулактика, АФД продолжува на патот кон остварување на своите цели за унапредување на работењето на небанкарските финансиски друштва и посебно вложување во развојот на човечкиот капитал, истовремено создавајќи одговорна пракса со цел долгорочна соработка и позитивна оценка од страна на потрошувачите и институциите за регулирање на пазарот.

Едулактика им овозможува на професионалците и бизнисите да растат поврзувајќи ги со знаење, идеи и можности преку поттикнување на промени и подобрување на знаењето со креирање на специјализирани обуки кои што одговараат на деловните потреби, а кои се пренесени од врвни експерти во своите области.

Асоцијацијата на финансиски друштва на Северна Македонија ги соединува компаниите за финансиска технологија, исто така позната како FinTech, и други организации кои работат надвор од банкарскиот сектор, давајќи финансиски услуги на жителите на Северна Македонија.

Сподели:

ИНТЕРВЈУ СО МАЈА КАДИЕВСКА ВОЈНОВИЌ, ФИНАНСИСКИ ЕКСПЕРТ И ПОРАНЕШЕН ВИЦЕ ГУВЕРНЕР НА НБРМ: Потребна е Стратегија за развој на финтек индустријата во Република Северна Македонија

1. Кој е уделот на небанкарскиот финансиски сектор во Република Северна Македонија?

Финансискиот сектор во Македонија е банкоцентричен, односно банките имаат доминантна позиција во него. Сепак, во последните неколку години доаѓа до промена во структурата во насока на зголемено учеството на задолжителните пензиски фондови, но и на останатите финансиски институции. Според податоците од последниот Извештај за финансиска стабилност од 2019 година на Народната банка, банките учествуваат со 81,4% во вкупните средства на финансискиот систем, а по нив, позначајно учество имаат задолжителните пензиски фондови со 11,2%. Друштвата за неживотното и за животното осигурување учествуваат со 2,3% и 1,2%, соодветно. Она што е евидентно во последните неколку години е растот на учеството на инвестициските фондови до 1,3% и на финансиските друштва до 0,6% од вкупните средства на финансискиот систем.

Извор: НБРСМ и пресметки на авторот

Доколку го анализираме само пазарот на кредити, трансформацијата којашто се случува во светски рамки не ја заобиколи ни домашната економија. Брзиот раст на алтернативното кредитирање надвор од традиционалните канали е особено изразено во последните неколку години. Растечката кредитна поддршка на населението и на фирмите од страна на финансиските друштва, кои се комплементарни на традиционалните кредитори – банките и штедилниците, укажува дека постои потреба за зголемување на степенот на финансиска интермедијација и финасиската вклученост во домашната економија. Нивната улога е особено изразена на сегментот на потрошувачки кредити, но не изостанува ни поддршката на микро и малите фирми. Бројот на кленти физички лица од 14.400 во 2015 година достигна околу 100.000 во 2019 година, а бројот на клиенти правни лица од 538 се зголеми на 686 во истиот период. Воедно, користењето на современите достигнувања во технологијата, односно на дигитални канали и нови бизнис модели од страна на голем дел од финансиските друштва преставува позитивен чекор за приклучување кон дигиталното време.

Првото интегрално истражување на овој сектор насловено како Финансиските друштва во Република Северна Македонија – Сектор во експанзија пред КОВИД-19 кризата, под покровителство на Асоцијацијата на финансиски друштва, покажа дека во последните години (2015-2019 година), активата и кредитите на финансиските друштва остварија раст за 4,7 пати, односно за 2,5 пати што е највисок раст во рамки на домашниот финансиски сектор. Финансиските друштва се значајни за пазарот на кредити, којшто покрај банките и штедилниците како традиционални кредитори, го сочинуваат и лизинг друштвата. Вкупните средства на небанкарските финансиски институции (НБФИ) кои даваат кредити (вклучително и финансиски лизинг) на крајот од 2019 година достигнаа 193 милиони евра, што е раст од 71,4% во однос на 2015 година. Двете третини од растот на средствата на НБФИ се должи на финансиските друштва, чиишто средства кумулативно се зголемија за 4,7 пати и достигнаа 67 милиони евра на крајот од 2019 година. Највисок годишен раст на активата на финансиските друштва е забележан во 2017 година (кога двојно се зголеми), а во 2018 и 2019 година продолжи годишниот раст со двоцифрени стапки од 31% и 52%, соодветно.

Улогата на финансиските друштва е значајна во поглед на зголемување на степенот на финансиска интермедијација. Во Република Северна Македонија, степенот на финансиска интермедијација мерен преку домашните кредити на приватниот сектор[1] е низок во споредба со земјите од Европската Унија (ЕУ), а во линија со земјите од регионот. На крајот од 2019 година, кредитите на приватниот сектор од домашните банки и НБФИ се 50,1% од БДП, што е далеку под просекот во ЕУ (околу 86% од БДП во 2019 година[2]). Кредитите на финансиските друштва достигнаа 0,7% од БДП во 2019 година (од 0,3% од БДП во 2015 година).

И покрај сѐ уште ниското учество во вкупната кредитна активност, брзиот раст на кредитите на финансиските друштва во последните години (за 2,5 пати од 2015 до 2019 година) укажува на висока кредитна побарувачка, односно на потреба за повисока финансиска вклученост на одредени слоеви на населението и малите фирми. Банките и покрај тоа што остануваат доминанти кредитори на приватниот сектор, во последните години имаат пад на учеството (од 97% во 2015 година, на 96,1% на крајот од 2019 година). Ова поместување во најголем дел го отсликува зголеменото учество на финансиските друштва на кредитниот пазар (0,7% во 2015 година, на 1,3% на крајот од 2019 година). Наспроти нив, штедилниците губат пазарен удел, а лизинг компаниите од 2017 година наваму, имаат умерен раст на поддршка на приватниот сектор. Бруто кредитите на финансиските друштва во последите три години имаат двоцифрен годишен раст, а на крајот од 2019 година достигнаа 74 милиони евра, што е 33,6% од вкупните кредити на приватниот сектор од страна на НБФИ.

2. Што покажуваат податоците за небанкарскиот финансиски сектор за 2020 година?

Извор: НБРСМ и пресметки на авторотПоследните податоци заклучно со крајот на 2020 година покажуваат на годишен раст на вкупните средства на останатите финансиски институции[3] (ОФИ) од 12,8%. Во рамки на ОФИ, највисок годишен раст имаат средствата на пензиските фондови (од 15,4%), а потоа и средствата на финансиските друштва (од 14,1%). Средствата на лизиг друштвата имаат годишен раст од 11,5%, додека на осигурителните друштва за 7,8%. Најнизок годишен раст во 2020 година има активата на инвестициските фондови од 3,7%.

Според статистиката на Народната банка[4], на крајот 2020 година вкупните средства на финансиските друштва се околу 5 милијарди денари, а најголем дел од активата или 89% се однесува на побарувањата од приватениот сектор. Кредитите одобрени на населението на крајот на 2020 година се околу 3,5 милијарди денари, додека кредитите одобрени на фирмите се околу 980 милиони денари. Споредено со крајот на 2019 година, кредитирањето на населението бележи двоцифрен раст од 24,3%, додека на фирмите е намалено за 4,6%. Ваквата динамика на кредитирање кај населението и покрај тоа што е забавена во однос на претходите три години, сепак укажува на задржана поддршка на овој сектор од страна на финансиските друштва во услови на Ковид-19 криза. Двоцифрениот годишен раст на кредитите на населението во 2020 година е остварен и покрај значајното нарушување на билансите во второто тримесечје од годината, кога финансиските друштва беа погодени од антикризната мерка на Владата. Сепак, податоците за намалено кредитирање на фирмите не се охрабрувачки и покажуваат на не-доволна поддршка на овој сектор.

Извор: НБРСМ и пресметки на авторот

Кредитирањето од страна на финансиските друштва ќе биде многу значајно во наредниот период. Во услови кога расположливиот доход на населението е намален, заради намалувања на плати, скратено работно време, отпуштања, намалени приливи од дознаки и сл., кредитната побарувачка во мали износи за потрошувачки цели има потенцијал да се зголеми. Ова го покажуваат и последните трендови на овој сегмент, односно побарувачката за кредити од финансиските друштва е значајно зголемена, и покрај фактор што е поскапа за разлика од банките. Затоа, финансиските друштва треба да се гледаат како интегрален дел од кредитниот пазар, од којшто бенефит имаат домаќинствата и целата економија.

3.Каде ја гледате иднината на FinTech во Северна Македонија?

Нашата земја мора да се вклучи на новото дигитално време и мора да ги искористи предностите коишто ги нуди современата технологија. Според мене, она што треба да се направи и спроведе во најкус период е Стратегија за развој на финтек индустријата во Република Северна Македонија. Во неа треба да се почне од дефинирање на јасни цели, а тоа е дека FinTech-от влијае на зголемување на финансиската инклузија на населението, го подобрува пристапот до финансии и за микро, малите и средни претпријатија, го зголемува протокот на парите во економијата или со еден збор ја зголемува вкупната моќ на економијата. Воедно, работењето на финтек компаниите ја зголемува конкуренцијата и ги поттикнува иновациите во рамки на традиционалните даватели на финансиски услуги, а иновациите се својствено дефлаторни, односно имаат пониски цени на финансиските производи и услуги. Од влезот на FinTech-от сите ќе имаме полза.

FinTech-от ќе биде “новата нормала” за кајшто сите засегнати страни, тука мислам на бизнисот, финансиските институции, регулаторите, пошироката јавност, треба да градат капацитети за нејзино прифаќање. Дека расте свесноста за FinTech во нашата земја, покажува физибилити-студијата од Анкетата за развој на финтек-секторот (Анкетата) во земјата спроведена од Народната банка, во рамките на проект поддржан од Европскиот фонд за Југоисточна Европа (ЕФСЕ). Според резултатите, сите испитаници (220) го разбираат значењето на финтекот за економијата и речиси сите (89%) ја оправдуваат потребата за развој на финтек-секторот.

Традиционалниот финансиски сектор кај нас е спор во имплементација на новините, но сметам дека сѐ повеќе ќе ги користи можностите на финтек услугите со цел да се приближи поблиску до клиентите. Охрабрува фактот што во Анкетата висок процент или 72% од домашните банки и останатите небанкарски институции кажале дека имаат иницијативи за дигитална трансформација, а 58% дека развиваат финтек производи и услуги (највеќе банките). Од новите технологии, најзастепена е автоматизацијата, по што следат иновациите во плаќањата и анализите со користење на големи бази податоци (англ. Big data analytics). Традиционалните финансиски институции како ограничувачки фактори за дигитална трансформација на прво место ја наведуваат регулативата, половината сметаат дека пазарот не е доволно голем да ја оправда инвестицијата, а помалку од половина (40%) сметаат дека постои отсуство на капацитет или талент за спроведување. Недостатокот на финансиски средства е поизразен кај небанкарските институции во однос на банките, додека релативно помал број на испитаници (20-30%) се согласуваат дека отпорот од страна на менаџментот е предизвик.

Она што изненадува е сѐ уште ниската соработка на постојните даватели на финансиски услуги со ИТ компаниите или со финтек претприемачките компании. Оваа соработка во иднина треба да се зајакне преку партнерства, заедничи вложувања и слични форми на здружување. Воедно, мнозинството од испитаниците од групата инкубатори, акселератори и потенцијални инвеститори (71%) сметаат дека државата треба да ги поттикне инвестициите во потенцијални финтек-компании. Фонд за иновации и технолошки развој би требало да биде решение, кое во иднина би го олеснило процесот на финансирање на малите бизниси со иновативни решенија. Истите сметаат дека со донесување на националната стратегија, повеќе кредитни линии би биле на располагање за малите бизниси со иновативни идеи и за традиционалните финансиски институции доколку тие поттикнуваат иновативни решенија.

Отворено банкарство во Северна Македонија е уште еден сегмент којшто треба да се заврши. За тоа потребно е да се спроведат најдобрите практики и регулативи од европските земји. Нашата регулатива, односно Законот за платежни услуги и платни системи треба веднаш да се донесе, со што ќе се овозможи отворено банкарство и влез на нови деловни субјекти (Third Party Providers).

Сепак, и во оваа фаза нашите банки не се пасивни и веќе преземаат активности за отворање на нивните ИТ системи со нови интерфејси и модули за интеракција со клиенти и надворешни компании.

Дигиталната трансформација на финансиите треба да биде пратена од регулаторите. Воедно потребна е поголема соработна помеѓу регулаторите и финтек индустријата. Ова јасно го покажува годишното истражување Финансиските друштва во Република Северна Македонија – Сектор во експанзија пред КОВИД-19 кризата во коешто беше спроведена Анкета на мислењето на финансиските друштва во однос на неколку значајни сегменти. Според финансиските друштва потребно е регулаторите да покажат отвореност за соработка со преставниците и двигателите на FinTech-от во нашата земја. Перцепцијата на преставниците на секторот е дека постои ниска вклученост на финтек индустријата во создавањето на нова регулатива којашто е значајна за секторот; ниска е отвореноста на законодавецот и регулаторите за дијалог, консултации и соработка; регулативата за финтек индустријата не е предвидлива и стабилна на долг рок; ниска е соработка со банкарскиот сектор, кога станува збор за транспарентност и развојот на целиот финансиски сектор; и ниска е хармонизацијата на домашната регулатива за финтек индустијата со другите Балкански земји. Двигателите на FinTech-от во нашата земја се подготвени да ја понудат својата експертиза и знаење која ја носат од меѓународни, европски пазари при креирањето на стратегиите за FinTech.

Покрај креирање на регулатива којашто ќе овозможи развој на FinTech во нашата држава, потребно е регулаторите да се спремаат за новото време. Влезот на FinTech-от има бенефити за економијата, но ја изложува и на ризици. Висок процент од испитаниците во Акетата сметаат дека најголем ризик е можноста за сајбер напади, финансиски криминал и перење на пари. Затоа е потребно интегриран пристап на сите регулатори во сите области со цел да се минимизираат ризиците.

И за крај, за да населението ја прифати дигиталната транформација на финансиите потребно е да има финансиска и дигитална писменост. Едукација за финансии и за користење на ИТ технологијата треба да има уште во основно училиште, а за останатите старосни групи поддршката треба да ја обезбедат давателите на финансиски услуги. Генерално, треба да настојуваме да го зголемување на квалитетот на образование кон новото време, и да ги задржиме младите во економијата, кои се нашите таленти и иден потенцијал за економски раст!

 

Референци:

[1] Приватниот сектор се однесува на нефинансиските друштва (фирми/правни лица) и домаќинствата (население/физички лица).
[2] Извор: Светска банка
[3] Во останатите финансиски институции се вклучени: инвестициските фондови, пензиските фондови, осигурителните друштва, друштвата за управување со инвестициските фондови и друштвата за управување со пензиските фондови, финансиските друштва и друштвата даватели на финансиски лизинг.
[4] Се однесува на статистиката на ОФИ, достапна на НБРМ веб https://www.nbrm.mk/ns-newsarticle-bilans-i-pregledi-na-finansiskite-institucii-kvartalni-podatoci.nspx

 

Сподели:

Националната стратегија за поддршка на развојот на финтек-секторот ќе го трасира патот за забрзување на дигитализацијата и примената на најновите технолошки достигнувања во финансиите

Работна средба на Асоцијацијата на финансиските друштва со гувернерката на Народната банка

 

Во рамките на активностите од процесот на подготовка на Националната стратегија за поддршка на развојот на финтек-секторот, гувернерката Анита Ангеловска-Бежоска и дел од стручниот тим на Народната банка одржа работна средба со претставници на Асоцијацијата на финансиските друштва. Меѓу другото, состанокот имаше за цел информирање и дискусија за новите технологии кои овие финансиски институции ги применуваат, како и за предизвиците со кои тие се соочуваат како понови учесници во финансискиот екосистем.

Во разговорот беше посочено дека брзиот раст на алтернативното финансирање надвор од традиционалните канали, јасно укажува дека постои потреба за зголемување на степенот на финансиска интермедијација во домашната економија. Притоа беше нагласено дека дел од финансиските друштва користат дигитални канали и нови бизнис модели.

Како што беше разговарано на состанокот, Народната банка, е активно посветена на давање поддршка за развој на финтек-секторот. Соговорниците истакнаа дека се бројни придобивките и можностите за развојот на финтек-секторот во нашата земја, како што е можноста за обезбедување поголем број можности и подобри услуги, пред сѐ за потрошувачите, но и за малите бизниси. Финтек-секторот има потенцијал да ја зголеми финансиската инклузија, ќе го зајакне финансискиот систем, како и да придонесе за усогласување на финансискиот систем со меѓународните најдобри практики и може да помогне за интеграција на земјата во Европската Унија.

Народната банка преку воспоставената Порта за иновации, соработува со сите заинтересирани субјекти, сѐ со цел да го олесни, да го поттикне и да помогне во развојот на иновациите во областа на финансиите. Како дел од активностите во овој сегмент, Народната банка започна и со изработката на Националната стратегија за поддршка на развојот на финтек-секторот со којашто ќе се дефинираат активностите и мерките за забрзување на дигитализацијата и примената на најновите технолошки достигнувања во финансиите. Во таа насока, и на работната средба беше заклучено дека Народната банка во рамки на своите надлежности останува цврсто на определбата за овозможување отворен дијалог со сите заинтересирани страни кои што преземаат активности за поддршка на финтек-развојот.

Преставниците на Асоцијацијата на финансиски друштва ја потврдија подготвеноста за активно учество во креирање на стратегијата за развој на Финтек, како и споделување на искуства, знаења и практики од европските земји со поразвиен сектор на финансиски услуги базирани на технологија. Како заклучок од средбата беше потврдена подготвеноста за соработка во насока на креирање на Националната стратегија за развој на Финтек во нашата земја, чии носители ќе бидат регулаторните органи, со поддршка и придонес од страна на соодветните чинители во финансискиот сектор.

Асоцијацијата на Финансиски друштва останува посветена кон својата мисија да се создаде одговорна пракса, со цел долгорочна соработка и позитивна оценка од страна на потрошувачите и институциите за регулирање на пазарот, истовремено објаснувајќи ги на пошироката јавност различните можности што може да ги обезбедат финансиските друштва кои користат FinTech за развој на поединци и на општеството како целина.

Сподели:

Финансиското друштво Креди Јес се приклучува кон Асоцијацијата на Финансиски друштва на Северна Македонија

АФД со задоволство му посакува топло добредојде на финансиското друштво КРЕДИ ЈЕС. Креди Јес ДОО Скопје е финансиско друштво кое работи врз основа на решение издадено од Министерство за Финансии на Република Северна Македонија 13-7340/4 од 31.10.2019 година. “Финансиското Друштво Креди Јес нуди брзи и поволни потрошувачки кредити со флексибилни рати и без скриени трошоци. Транспарентност, почит кон клиентите, квалитетна услуга и брзина се наш приоритет при секоја наша услуга. Со приклучување кон АФД и учество во активностите на Асоцијацијата сметаме дека повеќе можеме да придонесеме за развој на Финтек индустријата во Северна Македонија – изјавија директорите на Креди Јес, Борислав Стефанов Георгиев и Ивајло Михајлов Инџов.

Генералниот Секретар на Асоцијацијата, Јана Никодиновска ги охрабрува небанкарските финансиски друштва да и се придружат на Асоцијацијата за да работиме на унапредување и развој на Финтек индустријата: „Асоцијацијата ја формиравме како платформа за дијалог и соработка со регулаторот за дефинирање на стратегија за развој на Финтек индустријата, за да работиме заеднички на унапредување на финансиската писменост и транспарентност, не само на небанкарските финансиски институции, туку и на целиот финансиски сектор во Северна Македонија.“

Асоцијацијата на Финансиски Друштва на Северна Македонија ги соединува компаниите за финансиска технологија, исто така позната како FinTech, и други организации кои работат надвор од банкарскиот сектор, давајќи финансиски услуги на жителите на Северна Македонија. Мисија на асоцијацијата e да се создаде одговорна пракса, со цел долгорочна соработка и позитивна оценка од страна на потрошувачите и институциите за регулирање на пазарот, истовремено објаснувајќи ги на пошироката јавност различните можности што може да ги обезбедат финансиските друштва кои користат FinTech за развој на поединци и на општеството како целина. Асоцијацијата е формирана со цел да го надгледува секторот за финансиски друштва и да го промовира неговиот развој.

Сподели:

Интервју со Филомена Пљаковска-Аспровска, Главен Извршен Директор на КаСис АД Скопје

Филомена Пљаковска-Аспровска е Претседател на Управниот одбор и Главен Извршен Директор на КаСис АД Скопје, единствениот процесор од областа на картичното работење, електронска трговија и сертифицирано биро за персонализација на картички во Република Северна Македонија со кој АФД има потпишано Меморандум за соработка за едукација и надградба на финасиска писменост. Со г-ѓа Пљаковска-Аспровска разговараме за искуствата во 2020 година во услови на пандемија на Ковид, како и перспективите за развој на дигиталните технологии и дигитални канали во Северна Македонија.

2020 година беше година на предизвици за сите на глобално ниво, особено со појавата на пандемијата на Ковид. Како се носите со предизвиците од Ковид и кои мерки ги превземате?

КаСис како општестевено одговорна компанија и процесор кој нуди услуги на деловните банки, финансиски институции и други заинтересирани субјекти од областа на работењето со платежни картички и електронска трговиja во новонастантите услови на пандемија (CoVid-19) превзеде низа мерки во својот делокруг се со една цел, континуираност на услугите и поддршка на клиентите.

Уште од самиот почеток на пандемијата сите вработени кај кои природата на работните задачи дозволува работа од дома, своите работни задачи ги извршуваат од дома. Дел од вработените, чие физичко присуство е неопходно во просториите на Компанијата за да се обезбеди непречен континуитет на процесите, работат во ротирачки режим на работа.

Во овој период дојде до израз високата свест и одговорност на сите вработени за што менаџментот е посебно благодарен.

Дигиталните технологии, меѓу кои е-трговија и е-плаќања беа од особено значење во услови на Ковид, колку тие ќе бидат значајни во следниот период?

Ние како независен процесор сертифициран од страна на MasterCard и Visa доследно ги следиме и практикуваме меѓународно прифатените стандарди за работа, и усогласеноста со таквите стандарди со една единствена цел обезбедување висок степен на безбедност и оперативна доверливост на своите клиенти. Како Компанија продолжуваме да се стремиме кон eфективни и ефикасни капацитети за сигурност, заштита и превенција од злоупотреба на картичките, соработка со сите засегнати страни и заедно со банките да обезбедиме електронската трговија и употребата на платежната картичка како медиум остане доверлива и достапна за клиентите.

Во таа смисла ние подржуваме и со гордост и задоволство КаСис беше спонзор во 2020 на конференција за Е-трговија во организација на АЕТМ.

Се споделија искуства, новитети, но и идни значајни проекти поврзано со раст и развој на е-трговијата, како и за сигурноста во е-плаќање, кои вклучуваат пред се совети за безбедно купување на интернет. При секое купување на интернет првенствено корисникот треба да ја провери интернет страницата на која купува, и да се информира за трговецот. Да се избегнуваат купувања на хотспот мрежи и задолжително да постои верификуван начин на плаќање преку интернет страницата.

Како би го оцениле нивото на финансиска писменост, од аспект на сајбер безбедност, а и во смисла на можности за финансиска инклузија на населението во Северна Македонија?

Мораме да сме искрени и да нотираме дека Република Северна Македонија има сигурно, безбедно, доверливо и отпорно дигитално опкружување, поддржано од квалитетно изградени капацитети, високо квалификувани експерти, изградено ниво на доверба и национална и меѓународна соработка во областа на сајбер безбедноста.

Сите чинители почнувајќи од Банките, Финсиските Друштва, Народната Банка континуирано го даваат својот максимум преку организирање на презентации и твининг–проеки. Нашата компанија исто така учествува на настани и безрезервно сме подготвени да го даваме својот придонес каде и да е потребно. Посветено ќе продолжиме да овозможуваме и развиваме сигурни, современи и достапни решенија. Дел од нашата мисија во 2021 година е посветен на неколку едиторијали поврзани со едукација и финансиска писменост, можностите за финансиска инклузија низ дигиталните канали за плаќање со платежна картичка. Објавените содржини ќе бидат посветени на безбедно користење на платежни картички, безбедно купување на Интернет и бенефитите од поттикнување на растот на е-трговијата на начин разбирлив и применлив за секаков вид на целни групи корисници на платежни картички.

Пандемијата на ковид-19 која веќе цела година ни наметна поинаков начин на живеење, уште повеќе го зголеми купувањето преку интернет насекаде во светот, и онлајн нарачките станаа сечие секојдневие дури и за најосновните човекови потреби како што се набавување на храна и нарачки на јадења доставени на домашна адреса.

Ние го следиме трендот и навистина што се однесува за користењето на картичките слободно може да кажеме дека на доста високо ниво е свеста за нивната примена поготово од безбедносен аспект.

Како процесор, со што се гордеете во годинава што изминува и кои ви се плановите за 2021 година?

Во изминатиот период во услови на глобална пандемија во КаСис покрај обезбеден континуитет и непрекинатост во испораката на постојните услуги за нашите клиенти, развиваме нови услуги кои ќе овозможат дополнителни придобивки за нашите клиенти и нивните крајни корисници – иматели на платежни картички и трговци. Најнови сервиси кои ги понудивме на банките беа “Ажурирање мобилен телефонски број на банкомат”, “Web service” (проверка и промена на статус на картичка и АТМ/ПОС/Интернет лимит директно од страна на имателот на картичка) и новите картични продукти за плаќање (стикери/минитаг).

Паралелно преку системот кој го поседува КаСис за спречување на сомнителни трансакции, скоро сите банки во нашиот систем беа дефинирани со цел заштита и превенција од злоупотреби со платежни картички. Во однос на нашиот портал cPay каде во моментов работат повеќе од 60% виртуелни продавници на македонскиот пазар, односно 800 е-commerce трговци и 29.800 регистрирани клиенти и просечно месечно се реализираат повеќе од 280,000 трансакции, имплементиравме3D безбедносен модел. Истиот овозможува автентикација на сопственикот на картичка при online купување на интернет со MasterCard SecureCode и Verified by Visa 3D.

Како нови cPay функционалности се овозможија плаќање во еден чекор, плаќање во два чекора – пред-авторизација и комплетирање, рефундирање/делумно рефундирање, повторувачки плаќања (Recurring payments), Card-On-File, можност еден трговец да користи терминали за различни брендови на картички преку различни банки. Придобивките за учесниците во е-трговија се повеќекратни. За банките значајна дополнителна услуга за трговците флексибилност во тековното работење според принципот 24×7 (без ограничување во работното време) за крајните корисници плаќање на производи и услуги преку интернет од било кое место, без физичко присуство.

Многу сме благодарни на сите наши клиенти со кои со заеднички труд завршивме проекти кое се од мандаторно значење за MasterCard и Visa. Горди сме и на нашиот тим кој во услови на пандемија доследно и со голема посветеност ги релизираше сите проекти во рок.

Во новата 2021 година очекуваме да продолжиме со иста динамика на нови проекти и нови услуги кон забрзан развој на дигиталните канали и начини на плаќање.

Сподели:

Одблиску со членките на АФД: Тиго – интервју со Филип Димитровски, извршен директор на Тиго Фајнанс

  1. Пред сѐ, кои се Тиго Фајнанс?

По дефиниција, едноставниот одговор би бил небанкарско финансиско друштво, или попрецизно Финтек компанија лиценцирана од Министерството за Финансии на Република Северна Македонија која нуди лесни, едноставни и брзи решенија за поддршка на физички лица, со цел пресретнување на нивните финансиски потреби. На пазарот сме присутни нешто повеќе од 3 години, односно од декември 2017 кога се основаше компанијата.

Меѓутоа, доколку би го проширил одговорот, би рекол дека ние сме современа компанија со високи етички и професионални стандарди и со цврсто вкоренети вредности кои се применуваат на највисоко ниво, како со нашите клиенти, така во корпоративната култура на компанијата и вработените, но и во општото делување на финансискиот пазар и во заедницата, која има сериозни намери да ја подобри куповната моќ на населението и да ја унапреди финансиската инклузија на сите општествени слоеви.

Од аспект на нашиот продукт, преферираме да комуницираме дека нудиме производ наменет за оние граѓани кои имаат потреба од финансиска поддршка на брз, едноставен и транспарентен начин, токму во моментите кога тоа ним им е најпотребно. Нудиме кредити од 2.000 до 80.000 денари, со процес на апликација и одобрување кој се мери во помалку од 10 минути, благодарение на напредната технологија која ја користиме. Напредните, но и сложени алгоритми ни овозможуваат сеопфатна проценка на кредитоспособноста на лицето кое аплицира, па така за само 30 секунди клиентите добиваат информација дали нивната апликација е одобрена, а веќе за неколку минути го добиваат и одобрениот износ: нешто што е исклучително важно за корисниците и што нè позиционира како еден од водечките брендови во индустријата на небанкарски финансиски друштва.

Во текот на овие повеќе од 3 години, Тиго овозможи пристап до финансии во износ од над 30 милиони евра на граѓани кои имале потреба од средства, од кои повеќе од 60.000 се уникатни клиенти.

Во моментов, инаку, Тиго брои над 80 вработени, врвни професионалци во својата област, моментално има 15 филијали ширум земјата, а со моменталната динамика на експанзијата која ќе продолжи до крајот на годината, очекуваме и околу 30% раст по бројот на вработени. Сите овие податоци зборуваат во полза на тоа дека нашата стратегија за обезбедување брз, едноставен и транспарентен пристап до финансии е исправна и во таа насока продолжуваме и натаму.

 

  1. Вие сте извршен директор на Тиго, а воедно сте и Претседател на Асоцијацијата на Финансиски Друштва на Северна Македонија, па во таа смисла кои се предностите да се биде дел од ваква организација?

Тиго Фајнанс е еден од основачите на Асоцијацијата на Финансиски Друштва на Северна Македонија. Претседавањето со оваа Асоцијација, пред сè дава исклучителна предност дека заедно со останатите друштва можеме помоќно да делуваме во насока на создавање одговорна пракса, со цел долгорочна соработка и позитивна оценка од страна на потрошувачите и институциите за регулирање на пазарот. Сите членови на АФД, всушност со потпишувањето на Кодексот за добра пракса и формално се обврзуваме за одговорно кредитирање и обезбедување на повисоко ниво на заштита на клиентите, но преку него се обезбедуваат и јасни правила на соработка со клиентите кои добиле заем или планираат да земат одреден заем од членка на Асоцијацијата.

Имено, АФД се залага и за севкупниот развој на Финтек индустријата во Северна Македонија, па основањето на Асоцијацијата всушност беше одговор на потребата да се подигне квалитетот на работењето на секторот. Земајќи предвид дека индустријата иако веќе се позиционира како сериозен чинител на финансискиот пазар, сепак е сè уште релативно млада, па оттука како членови имаме обврска заедно да делуваме за обезбедување унифицирани стандарди за квалитетот на индустријата, но и да гарантираме сигурни, општествено одговорни и одржливи практики на кредитирање за клиентите. Дополнително, како Асоцијација активно работиме и на унапредување на соработката со надлежните институции, па во таа насока, како членови имаме можност заеднички да иницираме средби, состаноци и соработки со различни чинители од интерес и да делуваме во насока на зајакнување на односите со регулаторот во поглед на одлуките кои се однесуваат за индустријата на небанкарски финансиски друштва и се релевантни за нашето работење.

Како резултат од тие средби произлезе и подготвеност за понатамошна соработка со повеќе институции, како со Владата на Република Северна Македонија, Министерството за финансии, Народната банка итн., а во насока на континуирано информирање за состојбите и новостите во секторот; понатаму за заедничко согледување и совладување на можните предизвици и ризици, како предизвикани од здравствено-економската криза, така и општо за индустријата, но и генерално за унапредување на Финтек секторот во чекор со Европските практики за развој како дел од националната стратегија за Финтек.

На крајот, но не помалку важно, како членови на Асоцијацијата, голема предност е и можноста заеднички да спроведуваме бројни истражувања за небанкарските финансиски друштва што ни даваат подобар увид во секторот, да работиме на анализи на пазарот, но и да делуваме во насока на подобрување на перцепцијата за секторот, на едукација на населението за подигнување на нивото на финансиска писменост итн.

Сè ова, од една страна навистина претставува предност да се биде дел од Асоцијацијата, меѓутоа од друга, е и голем предизвик и одговорност да се зборува во име на севкупниот сектор на небанкарски финансиски друштва.

 

  1. Како на вашето работење во Северна Македонија се одрази кризата предизвикана од Ковид-19?

Здравствено-економската криза несомнено го погоди целиот бизнис сектор, па така ниту Финтек индустријата не остана имуна на последиците. Најголемиот предизвик беше одржување на ликвидноста, имајќи предвид дека небанкарските финансиски друштва се финансираат од сопствени извори, за разлика од традиционалните финансиски институции кои располагаат со депозитите на населението и други евтини извори на финансирање.

Од друга страна, потребата за финансиски услуги, во криза или не, секогаш ќе ја има, и тука е предноста на небанкарските финансиски друштва бидејќи една од главните улоги на овој сектор е токму овозможување инклузија за финансиски неопслуженото население од страна на традиционалниот финансиски систем. Меѓутоа во услови на Ковид, кога улогата на финансиските друштва беше уште позначајна, од споменатите предизвици најмногу трпеа токму граѓаните кои во овој кризен период имаа најголема потреба од алтернативни финансиски услуги.

Оваа состојба нè научи дека за Финтек напредокот кон кој се стремиме треба да постои добро уредена институционална рамка која ќе се погрижи овие предизвици лесно да се надминуваат и впрочем стоиме на располагање на регулаторите заедно да ги процениме предизвиците и да создадеме стратешки пристап за побрзо надминување на состојбата, а со тоа и да му помогнеме на населението да го надмине овој кризен период.

Да резимирам:. Небанкарските финансиски институции се, и ќе продолжат да бидат во пост-Ковид периодот, клучни во пресретнување на краткорочните финансиски потребни кај населението, нудејќи поддршка на клиентите за излез од економската криза. Оттука, очекуваме дека состојбата за индустријата во претстојниот период ќе се стабилизира, но само со поддршка и унапредување на соработката со релевантните органи и регулатори.

 

  1. Има ли според вашето мислење правни и бизнис предуслови за развој на небанкарскиот финансиски сектор во нашата земја?

Би сакал да одговорам дека има, а доколку се потпрам на неодамна објавената физибилити-студија со резултати од Анкетата за развој на Финтек-секторот во земјата спроведена од Народната банка, одговорот би бил дека севкупниот сектор за финансиски услуги во Република Северна Македонија е подготвен за финтек-трансформaција. Ова тврдење нам ни оди во прилог, меѓутоа важно е да се потенцира и дека Тиго, како Финтек компанија, практично е родена дигитално и нашето оперативно работење е целосно во чекор со новото дигитално време и новите финансиски потреби кои се наметнуваат. Оттука навистина ме радува фактот што токму секторот на небанкарски финансиски друштва може да биде предводник на таа дигитална трансформација во финансискиот систем, што создава исклучително поволни бизнис предуслови за развој.

Клучните наоди укажуваат на тоа дека потребата за развој на Финтек-секторот е оправдана, но и дека неопходни се натамошни измени во регулативата заради поддржување на развојот на Финтек индустријата. Всушност, овие неопходни измени во регулативата се најголемата пречка за развој на секторот, бидејќи токму рамка којашто ќе поддржува иновативни решенија, притоа несомнено водејќи сметка и за потенцијалните ризици, е предуслов за развој на индустријата од правен аспект и за модернизација на севкупниот финансиски систем.

Небанкарските финансиски друштва имаат важна улога во заздравувањето на целата економија, бидејќи овозможуваат подобрување на куповната моќ на населението и обезбедуваат финансиска инклузија на неопслуженото население. Воедно, иако вкупниот удел на секторот можеби е мал, сепак истиот вработува илјадници луѓе, а влијае и врз севкупното социо-економско опкружување преку својот придонес во државните давачки кој не е за занемарување, но и преку општествените проекти за развој на заедницата. Накратко кажано, соодветен развој на Финтек индустријата е и во интерес на граѓаните и во интерес на економијата во целост, а ова се фактори кои треба да се увидат и од страна на регулаторните тела. Односно, потребно е да се подобри соработката со државните органи, во насока секторот да биде инволвиран при носење на регулатива за развој на Финтек индустријата во Република Северна Македонија на долг рок.

Од бизнис аспект, сметам дека има предуслови за развој на секторот на небанкарски финансиски друштва, како што споменав, исто така и затоа што небанкарските финансиски друштва овозможуваат пристап до финансии за граѓаните и малите бизниси кои имаат потешкотии за пристап до финансиски средства на друг начин. Како поволен бизнис предуслов не смее да се исклучи ниту фактот дека Финтек индустријата отвора огромен потенцијал да биде двигател на финансиската индустрија во иднина, особено што потребите на клиентите за поголема достапност на финансиските услуги на дигиталните канали во ерата на дигитализацијата сѐ повеќе ќе растат, па новите финтек-услови базирани на напредни технологии се всушност и одговор на сѐ подинамичниот пазар, па оттука, небанкарските финансиски друштва иако се најмладиот сегмент на финансискиот сектор во Северна Македонија, се и најбрзо растечкиот сегмент кој поддржува стотици илјади граѓани и мали компании.

Сподели:

2020 анализа: Финансиските друштва и под предизвикувачки услови дадоа поддршка во надминување на ефекти предизвикани од Ковид – кризата, продолжуваат со отвореност за развој на финтек индустријата

Според статистиката на Народната банка на Северна Македонија, во рамки на финансискиот систем на Северна Македонија, вкупните средства на останатите (небанкарски) финансиски институции во 2020 година бележат годишен раст од 12,8%.

Средствата на финансиските друштва имаат годишен раст од 14,1%. На крајот на 2020 година, вкупните средства на финансиски друштва изнесуваат околу 5 милијарди денари, а најголем дел  од нив или 89% се однесуваат на побарувањата од приватниот сектор. Кредитите одобрени на населението на крајот на 2020 година се околу 3,5 милијарди денари, додека кредитите одобрени на фирмите се околу 980 милиони денари. Споредено со крајот на 2019 година, кредитирањето на населението бележи раст од 24,3%, додека на фирмите е намалено за 4,6%.

Двоцифрениот годишен раст на кредитите на населението во 2020 година е остварен и покрај значајното нарушување на билансите во текот на годината, како резултат на состојбите од пандемијата на Kовид. Небанкарските финансиски друштва, кои се комплементарни на традиционалниот финансиски систем во кредитната поддршка на приватниот сектор, и под вакви предизвикувачки услови дадоа поддршка во надминување на негативните ефекти предизвикани од Ковид кризата. Во натамошниот период ќе продолжи нивната поддршка кон приватниот сектор со цел полесно опоравување на економијата од шокот предизвикан од пандемијата.

Маја Кадиевска Војновиќ, финансиски експерт и поранешен Вице Гувернер на Народната Банка на Северна Македонија смета дека овие бројки се охрабрувачки. „Интензивната кредитна поддршка на населението од страна на финансиските друштва и во услови на Ковид криза е за поздравување. Оваа трансформација на пазарот на кредити којашто се случува во светски рамки не ја заобиколи ни домашната економија. Брзиот раст на алтернативното кредитирање надвор од традиционалните канали е особено изразено во последните неколку години и треба да продолжи. Растечката кредитна поддршка на населението и на фирмите од страна на финансиските друштва, кои се комплементарни на традиционалните кредитори – банките и штедилниците, укажува дека постои потреба за зголемување на степенот на финансиска интермедијација и финасиската вклученост во домашната економија“ – оценува Кадиевска Војновиќ.

Улогата на финансиските друштва е особено изразена на сегментот на потрошувачки кредити, но не изостанува ни поддршката на микро и малите фирми. Воедно, користењето на современите достигнувања во технологијата, односно на дигитални канали и нови бизнис модели од страна на голем дел од финансиските друштва преставува позитивен чекор за приклучување кон дигиталното време.

Северна Македонија мора да се вклучи на новото дигитално време и мора да ги искористи предностите коишто ги нуди современата технологија. Кадиевска Војновиќ укажува дека потребна е Стратегија за развој на финтек индустријата во Република Северна Македонија. „Во неа треба да се почне од дефинирање на јасни цели, а тоа е дека FinTech-от влијае на зголемување на финансиската инклузија на населението, го подобрува пристапот до финансии и за микро, малите и средни претпријатија, го зголемува протокот на парите во економијата или со еден збор, ја зголемува вкупната моќ на економијата. Воедно, работењето на финтек компаниите ја зголемува конкуренцијата и ги поттикнува иновациите во рамки на традиционалните даватели на финансиски услуги, а иновациите се својствено дефлаторни, односно имаат пониски цени на финансиските производи и услуги. Од влезот на FinTech-от сите ќе имаме полза“, заклучи Маја Кадиевска Војновиќ.

Покрај креирање стратегија, соодветната регулатива треба да овозможи развој на FinTech во нашата држава. Исто така, потребно е сите регулатори да се спремаат за новото време. Во овој контекст, дијалогот со регулаторот за стабилноста на секторот на финансиските друштва сега е како никогаш порано повеќе од потребна.

„2021 година ја гледаме како година на Финтекот во нашата земја и очекуваме забрзани активности од страна на регулаторот и институциите во насока на подршка на развојот на овој сектор во Северна Македонија. Ценам дека небанкарските финансиски друштва кај кои Финтекот е интегриран во основата на нивното работење, а особено членството на АФД како едни од технолошки најнапредните небанкарски финансиски друштва во нашата земја, располагаат со одлично знаење и експертиза во областа, и можат да понудат значајна поддршка за креирање на стратегиите“ – изјави Филип Димитровски, Претседател на Асоцијацијата на Финансиски Друштва на Северна Македонија.

За илустрација, согласно податоците од последниот Извештај за финансиска стабилност од 2019 година на Народната банка на Северна Македонија, банките учествуваат со 81,4% во вкупните средства на финансискиот систем, а евидентно во последните неколку години, расте учеството на небанкарските финансиски друштва, и тоа до 0,6% од вкупните средства на финансискиот систем.

Повеќе информации за Асоцијацијата на финансиски друштва на Северна Македонија се достапни на веб страницата www.afd.mk

Сподели:

bankartsvo.mk: Извештај за истражувањето на Финтек секторот во Северна Македонија

Во текот на септември 2020 година, со финансиска и техничка подршка од Европскиот фонд за техничка подршка за Југо-Источна Европа, се спроведе истражување за Финтек секторот во Северна Македонија. Истражувањето се спроведе под покровителство и координација од страна на Народната Банка на Северна Македонија во соработка со консултантска куќа од Англија за Финтек Вендави.

Студијата беше спроведена во име на Народната Банка со учество и на другите регулатори во делот на финансиски услуги. Целта на истражувањето беше да се разбере тековното опкружување за развој на Финтек и алтернативните финансиски услуги во Северна Македонија и да се оценат можностите, бариерите и предизвиците за иновации и влез на нови учесници во овој сегмет на финансискиот пазар. Резултатите од истражувањето треба да послужат како основа за градење на Национална Стратегија за развој на Финтек, ако се покаже изводливо дека има основа за развој на Финтек во нашата земја.

Резултатите од истражувањето покажуваат дека 89% од сите учесници во истражувањето сметаат дека во Северна Македонија има потреба од Финтек и тоа е голем поттик за секторот. Финтек секторот во нашата земја има потенцијал да овозможи поголема и поширока достапност на финансиските услуги, поголема конкуренција, како и поширок избор и придобивки за граѓаните и малите бизниси. Исто така може да помогне и во процесот на приближување на нашиот финансиски систем кон меѓународните стандарди и најдобри практики. Воглавно доколку концептот за Финтек е правилно имплементиран во нашата земја, исто така може да помогне и во напорите за интеграција на Северна Македонија во ЕУ.

Резултатите од истражувањето го покажуваат следното:

  • Финтек секторот има потенцијал да донесе поширок избор и бенефити за граѓаните на Северна Македонија споредено со продуктите и услугите кои во моментот се нудат на пазарот од страна на традиционалните финансиски институции. Технологијата овозможува пристап до услугите 24/7, а на тој начин потрошувачите полесно управуваат со своите финансии и трансакции. Поголема конкуренција исто така доведува до намалување на трошоците, како и подобро потрошувачко искуство при користење на услугите.
  • Финтек секторот има значајна улога во намалување на сиромаштијата, креирање на работни места, а има потенцијал и да придонесе кон намалување на јазот помеѓу половите преку развој на фокусирана финансиска подршка на жените, бидејќи теоријата покажува дека жените се појавуваат како подобри менаџери на приходите и трошоците во домаќинството. Финтек секторот исто така може да придонесе и за развој на земјоделието преку фокусирана финансиска подршка на земјоделците во моментите кога е најпотребна.
  • Постои сегмент на финансискиот пазар заборавен од страна на банките и другите финансиски институции, кои или не можат или не сакаат да го сервисираат, а Финтек секторот може овозможи пристап и да ги доближи финансиските услуги до овој недопрен сегмет на финансискиот пазар во нашата земја.

Од спроведеното истражување на Народната Банка може да се заклучи дека Финтек станува реалност во Северна Македонија. Алтернативните финансиски друштва се во подем и се јавуваат како предводници на Финтек во нашата земја, со нови и подобри продукти и услуги во споредба со оние кои што се нудат од страна на традиционалните финансиски институции. Тие исто така се похрабри да експериментираат со финансиската технологија и воведуваат нови продукти и услуги базирани на автоматизирана апликација за кредит, мобилни апликации итн. Овие компании се инспирирани од иновациите во технолошките центри ширум светот и се водат од премисата дека потрошувачите се веќе спремни технолошки и бараат подобри, поефтини и побрзи финансиски продукти и услуги.

Регулаторна рамка

За развој на Финтек, дигитална трансформација и модернизација на финансискиот ситем потребна е регулаторна рамка која подржува иновации и раст. Истражувањето покажува дека правната и регулаторна рамка во Северна Македонија до одреден степен ги отежнува иновациите предводени од финансиска технологија. Регулативата беше посочена од страна на учесниците во истражувањето како предизвик за иновации во Финтек и влез на нови играчи на пазарот. Регулативата за платни системи е прва на листата за модернизација.

Во тек е постапка за донесување на нов Закон за платните системи и платежни услуги. Исто така, има перцепција дека регулативата не е доволно развиена за воведување и прифаќање на електронски потпис.

Она што може да се заклучи е дека законите се тука и донесени, но во практиката нема единствен пристап за спроведување, а истите различно се толкуваат од страна на актерите на финансикиот сектор. Неусогласеноста во различните закони од оваа област, на крајот ги принудува потрошувачите физички да се идентификуваат при отворање на сметка или вршење на финансиски трансакции. Регулативата за спречување на перење на пари и финансирање на тероризам исто така се перцепира од страна на испитаниците како обременувачка.

Во Северна Македонија, додека банките се регулирани од страна на Народната Банка, небанкарските финансиски друштва се регулирани од страна на Министерство за финансии, врз основа на Законот за финансиските друштва. Различни регулатори со различна правна рамка најчесто доведуваат до неусогласеност во третманот на банките наспроти небанкарските финансиски институции.

Учесниците во истражувањето посебно ги посочија следните слабости во однос на регулативата за небанкарските финансиски друштва:

  • Преносот на побарувања се регулира во Законот за облигационите односи. Овој закон се покажува како крут и нефлексибилен, а го отежнува прометот со побарувања. Заложниот регистар исто така е застарен. Во таа смисла, со оглед на тоа дека фактурите не се издаваат електронски, а во заложниот регистар преносот не се забележува електронски, постои голем ризик за измами, како на пример двојно плаќање за една фактура.
  • Слабата регулатива за девизно работење и недостаток на пракса со ескро сметки дополнително го отежнува прометот на побарувања. Моментално е невозможно да се пренесуваат побарувања по фактури прекугранично, ниту пак во странска валута.
  • Факторингот на фактури нема посебна регулатива, како што би требало. Некои од испитаниците сметаат дека поставување на стапка на вкупни трошоци за небанкарските потрошувачки кредити и третманот на ризичните пласмани го обременуваат овој пазар.

Небанкарските финансиски институции во истражувањето ги посочија следните предизвици во однос на регулаторната и правната рамка:

  • Неконзистентна и неусогласена регулатива за Финтек индустријата што во некои случаи доведува до неусогласеност во работењето на небанкарските финансиски друштва.
  • Различно толкување на истите прописи од страна на различни институции што доведува до правна несигурност и ризик од неусогласеност во работењето на небанкарските финансиски друштва.
  • Имплементацијата на регулативата се пролонгира, како што е во случајот со регулативата за платните системи и платежни услуги.
  • Сегашната регулатива не овозможува доволно простор за акомодирање и спроведување на бизнис моделите за Финтек, така што компаниите понекогаш доаѓааат во состојба да работат неусогласено со регулативата или надвор од регулативата.

Регулаторен капацитет

Финтек е нова област која што брзо се развива со растот на новите технологии и бизнис модели секојдневно. Регулаторите во истражувањето признаваат дека им се потребни нови знаења и капацитет за да се носат со новите компании од Финтек, како и со традиционалните компании кои воведуваат нови бизнис модели и нови финансиски продукти и услуги.

Што ни покажаа резултатите од анкетното истражување?

Во принцип, покрај предизвиците и ризиците кои се присутни, истражувањето јасно покажа дека Северна Македонија е спремна за трансформација во секторот на финансиските услуги предводена од финансиска технологија.

Потребата за развој на Финтек секторот е оправдана, а придобивките и можностите кои ги носи развојот на финтек секторот се јасни, дигиталната трансформација е во фокусот на сите инволвирани страни во екосистемот, соработката на банките и небанкарските институции со компании кои обезбедуваат услуги за поддршка на финтек секторот е во почетна фаза, свесноста за ризиците кои произлегуваат од процесот на дигиталната трансформација е на солидно ниво, регулативата е значаен фактор за поддршка на развојот на Финтек секторот, и покрај сите предизвици и ризици, постои подготвеност за трансформција на секторот за финансиски услуги.

Оцена на окружувањето – од регулаторен аспект:

Имајќи ги предвид предностите од развојот на финтек-секторот, поголем дел од испитаниците од групата регулатори (76%) сметаат дека тековната регулатива треба да се прилагоди на новите иновативни компании.

Мнозинството од испитаниците од групата регулатори сметаат дека е потребно да се воспостави Regulatory Sandbox, поголем дел од испитаниците од оваа група сметаат дека имаат потреба од повеќе вработени со финтек вештини и дека имаат потреба за развивање финтек вештини кај тековните вработени.

Партнерство со традиционалните финансиски институции

Во однос на воспостaвувањето партнерство со традиционалните финансиски институции, најголем број од испитанците одговориле дека процесот претставува предизивик, при што еден дел од испитаниците сметаат дека не можат да оценат односно дека не се сигурни. Слични се одговорите и во поглед на обезбедување финансирање од традиционалните финансиски институции.

Извор: www.bankarstvo.mk

Сподели:

Истражувањето на Асоцијација на Финансиски друштва за небанкарските финансиски друштва и ФИНТЕК индустријата за 2020 г. е веќе достапно!

Поради големиот интерес, но и заложбите на АФД за постојано унапредување на пазарот на небанкарски финансиски друштва, истражувањето сега е достапно за симнување!

Повеќе информации и симнување на извештајот ОВДЕ>>>

Доколку сакате да го добиете извештајот во наративна форма, ве молиме пишете ни на info@afd.mk

Сподели:

Презентирани резултатите од Второто годишно истражување на пазарот на небанкарски финансиски друштва: ФИНАНСИСКИТЕ ДРУШТВА ВО РЕПУБЛИКА СЕВЕРНА МАКЕДОНИЈА: СЕКТОР ВО ЕКСПАНЗИЈА ПРЕД КОВИД -19 КРИЗАТА

Дигитализацијата и примената на најновите технолошки достигнувања во финансиите ќе биде новата нормала, како кај новоформираните финансиски институции, така и кај веќе постојните традиционални финансиски институции

 Во организација на Асоцијацијата на финансиски друштва на Северна Македонија, денеска се одржа презентација на резултатите од второто годишно истражување за индустријата на небанкарските финансиски друштва. Истражувањето беше спроведено во текот на октомври и ноември, од страна на Маја Кадиевска-Војновиќ, финансиски експерт, поранешен вицегувернер задолжен за Секторот на операции на финансиски пазари и платни системи и тековно, предавач на Универзитетот Американ Колеџ Скопје. Истражувањето опфати квалитативна и квантитативна деск анализа на податоци од официјални извори и преку Анкета, која што беше дистрибуирана до сите небанкарски финансиски друштва.

Учеството на активата на финансиските друштва во вкупната актива на финансискиот сектор е сѐ уште ниско и на крајот од 2019 година изнесува 0,6% (0,2% во 2015 г.). Банките, ја задржуваат доминантна позиција во финансискиот сектор, но нивното учество се намалува за сметка на учеството на задолжителните пензиски фондови, инвестициските фондови, друштвата за животно осигурување, како и заради растот на финансиските друштва.

„Во последните четири години, активата и бруто кредити на овој сектор растат за 4,7 пати, односно за 2,5 пати што е највисок раст во рамки на домашниот финансиски сектор. И покрај сѐ уште ниското учество во вкупната кредитна активност, резултатите од истражувањето посочуваат дека небанкарските финансиски друштва имаат сѐ поголемо значење за домашната економија, отсликувајќи ја потребата за повисока финансиска вклученост на одредени слоеви на населението и малите фирми. Ваквата улога ја преземаат финансиските друштва, кои се комплементарни на традиционалните финансиски институции.“, изјави Маја Кадиевска-Војновиќ.

Најголем дел од активностите на небанкарските финансиски друштва се однесуваат на обезбедување на кредити на физички лица – 76,3%, чијашто просечна вредност во 2019 година изнесуваше 260 евра.  Вредноста на активните договори на физички лица во последните четири години е зголемена за 2,4 пати, додека за правните лица за 3 пати. Притоа, бројот на клиенти – физички лица значајно се зголеми, од 14.409 во 2015 година на 99.486 во 2019 година. Ваквата високо дивезифицирана структура на клиенти е поволна за финансиските друштва како во поглед на постигнување на поголем обем на кредитирање, така и во поглед на намалување на изложеноста кон кредитниот ризик. И покрај тоа што бројот на клиенти – правни лица не расте со динамика како кај населението, сепак трикратниот раст на вредноста на кредитите од финансиските друштва кон овој сектор е значаен и посочува на силна поддршка на фирмите. Имајќи ги предвид овие движења, обемот на кредити што финансиските друштва ги одобруваат не е значаен во вкупниот долг на домаќинствата и на корпоративниот сектор.

Здравствената кризата со Ковид-19 имаше силен негативен ефект врз билансите на сите сектори во економијата. Согласно официјалните податоци, заклучно со вториот квартал од 2020 година, активата на финансиските друштва бележи намалување од 260 милиони денари во однос на крајот на март 2020 година.

„Негативните ефекти од кризата, како и строгата регулатива во текот на вонредната состојба и по неа, условија значајно нарушување на билансите на финансиските друштва. Истите се соочија со нарушување на ликвидноста и со загуби во работењето, што услови преструктурирање на операциите, ревидирање на оперативните трошоци, кај некои и намалување на вработените и затворање на дел од операциите/подружниците. Воедно истите се соочуваат со ограничени можности за финансирање преку кредитни линии од странство или од домашните банки, што ја прави уште потешка нивната финансиска состојба и можноста за понатамошна поддршка на приватниот сектор. Најголемо намалување има кај кредитите на физичките лица (за 283 милиони денари), додека кредитите на фирмите бележат мал раст.

Ваквите трендови не се поволни од аспект на улогата којашто ја имаат кај одреден сегмент од населението. Во услови кога расположливиот доход на населението ќе биде намален (заради намалувања на плати, скратено работно време, отпуштања, намалени дознаки и сл.), кредитната побарувачка во мали износи треба да земе замав.” – додава Кадиевска-Војновиќ

Во рамките на истражувањето беше реализирана и Анкета, преку која за првпат се даде можност да се слушнат размислувањата на менаџерите од оваа индустрија. Анкетата опфати прашања кои категоризирани во три дела, ги собраа податоците и мислењата на чинителите од секторот во поглед на податоци за индустријата, бизнис клима и очекувања и состојбата на финтек индустријата.

За наредните дванаесет месеци, очекувањата на небанкарските финансиски друштва се дека состојбата во економијата ќе биде стабилна, но сѐ уште под влијание на Ковид-19 кризата. Дел од испитаниците сметаат дека состојбата може и да се влошува, а негативни се очекувањата како за невработеноста, така и за нивото на платите. Поголем дел од секторот мислат дека во наредниот период Владата нема или делумно ќе обезбеди стабилни економски политики на претприемачите, во контекст на даночната политика и владеење на право. Во однос на политиките и регулативата за поддршка на развојот на финтек индустријата, повеќе од половината не ​​очекуваат некакви промени, а мал е процентот на испитаници кои сметаат дека финтек индустријата ќе има поддршка од Владата.

Одговорите од спроведената Анкета на небанкарските финансиските друштва може да се класифицираат во две поголеми области за внимание, односно, Унапредување на соработката со релевантните државни органи и институции, и регулативата; и Зголемување на репутацијата и имиџот на финтек индустријата, за кои, Кадиевска-Војновиќ посочи:

„Подобрување на соработката помеѓу финансиските друштва и државните органи и институции со цел утврдување на заедничките цели е повеќе од евидентна. Постоењето на небанкарските финансиски друштва го зголемува степенот на финансиска интермедијација, односно ја зголемува финансиската инклузија и токму затоа, секторот треба целосно да биде консултиран и инволвиран при носење на регулатива за развој на финтек индустријата во Република Северна Македонија на долг рок, а која земјата се стреми да ја усогласи со ЕУ. Исто така, неопходно е еднаков регулаторен третман на сите учесници на кредитниот пазар, но и развој на нови можности за дигитален пристап до информации од различни бази на податоци за кредитоспособноста на населението и фирмите.

Во исто време, перцепцијата на испитаниците за ниската репутација на индустријата се наоѓа во „рацете“ на сите засегнати страни, односно, повеќето финансиски друштва сметаат дека преку континуирана соработка во рамки на индустријата и преку заеднички настап пред регулаторот може да се подобри комуникацијата и меѓусебното разбирање и соодветно, настап пред населението и регулаторот. За крај, но не помалку важно, дигитализацијата и примената на најновите технолошки достигнувања во финансиите ќе биде новата нормала, како кај новоформираните финансиски институции, така и кај веќе постоечките традиционални финансиски институции, што претставува водечка предиспозиција за јакнење на имиџот  и репутацијата на небанкарските финансиски друштва, сега перципирани како двигатели на Финтек индустријата во нашата земја “

 Асоцијацијата на финансиски друштва на Северна Македонија во која членуваат дел од финансиските друштва, ја обединува финансиската технологија, позната како Финтек. Мисијата на Асоцијацијата е да создаде сигурна и одговорна индустрија и пракса, истовремено објаснувајќи ѝ ги на пошироката јавност разните можности кои алтернативните финансиски услуги можат да ги понудат за развој на поединци и на општеството како целина. Оттука и во насока на унапредување на индустријата на македонскиот финансиски пазар, Асоцијацијата на финансиски друштва на Северна Македонија презема иницијатива за добивање на веродостојни информации од кредибилни истражувачи во насока на креирање на одговорен развој, како што е ова истражување. Плановите на Асоцијацијата се овој тип на истражувања да се спроведуваат на годишно ниво, со цел да ја следат динамиката на индустријата и да пласираат транспарентни и релевантни информации за општеството и засегнатите страни, како и да поттикнуваат теми кои се од значење за целокупната индустрија, со што ќе се позиционира како релевантен извор на информации.

 

Видео материјал од конференцијата е достапен на следниот линк

 

***

Целосното истражување е достапно и целосно бесплатно, со претходно изразување на интерес за негово добивање на jana.nikodinovska@afd.mk

Сподели: