Асоцијација на Финансиски Друштва на Северна Македонија
  • English
  • Македонски
  • Shqip

Истражувањето на Асоцијација на Финансиски друштва за небанкарските финансиски друштва и ФИНТЕК индустријата за 2020 г. е веќе достапно!

Поради големиот интерес, но и заложбите на АФД за постојано унапредување на пазарот на небанкарски финансиски друштва, истражувањето сега е достапно за симнување!

Повеќе информации и симнување на извештајот ОВДЕ>>>

Доколку сакате да го добиете извештајот во наративна форма, ве молиме пишете ни на info@afd.mk

Сподели:

Презентирани резултатите од Второто годишно истражување на пазарот на небанкарски финансиски друштва: ФИНАНСИСКИТЕ ДРУШТВА ВО РЕПУБЛИКА СЕВЕРНА МАКЕДОНИЈА: СЕКТОР ВО ЕКСПАНЗИЈА ПРЕД КОВИД -19 КРИЗАТА

Дигитализацијата и примената на најновите технолошки достигнувања во финансиите ќе биде новата нормала, како кај новоформираните финансиски институции, така и кај веќе постојните традиционални финансиски институции

 Во организација на Асоцијацијата на финансиски друштва на Северна Македонија, денеска се одржа презентација на резултатите од второто годишно истражување за индустријата на небанкарските финансиски друштва. Истражувањето беше спроведено во текот на октомври и ноември, од страна на Маја Кадиевска-Војновиќ, финансиски експерт, поранешен вицегувернер задолжен за Секторот на операции на финансиски пазари и платни системи и тековно, предавач на Универзитетот Американ Колеџ Скопје. Истражувањето опфати квалитативна и квантитативна деск анализа на податоци од официјални извори и преку Анкета, која што беше дистрибуирана до сите небанкарски финансиски друштва.

Учеството на активата на финансиските друштва во вкупната актива на финансискиот сектор е сѐ уште ниско и на крајот од 2019 година изнесува 0,6% (0,2% во 2015 г.). Банките, ја задржуваат доминантна позиција во финансискиот сектор, но нивното учество се намалува за сметка на учеството на задолжителните пензиски фондови, инвестициските фондови, друштвата за животно осигурување, како и заради растот на финансиските друштва.

„Во последните четири години, активата и бруто кредити на овој сектор растат за 4,7 пати, односно за 2,5 пати што е највисок раст во рамки на домашниот финансиски сектор. И покрај сѐ уште ниското учество во вкупната кредитна активност, резултатите од истражувањето посочуваат дека небанкарските финансиски друштва имаат сѐ поголемо значење за домашната економија, отсликувајќи ја потребата за повисока финансиска вклученост на одредени слоеви на населението и малите фирми. Ваквата улога ја преземаат финансиските друштва, кои се комплементарни на традиционалните финансиски институции.“, изјави Маја Кадиевска-Војновиќ.

Најголем дел од активностите на небанкарските финансиски друштва се однесуваат на обезбедување на кредити на физички лица – 76,3%, чијашто просечна вредност во 2019 година изнесуваше 260 евра.  Вредноста на активните договори на физички лица во последните четири години е зголемена за 2,4 пати, додека за правните лица за 3 пати. Притоа, бројот на клиенти – физички лица значајно се зголеми, од 14.409 во 2015 година на 99.486 во 2019 година. Ваквата високо дивезифицирана структура на клиенти е поволна за финансиските друштва како во поглед на постигнување на поголем обем на кредитирање, така и во поглед на намалување на изложеноста кон кредитниот ризик. И покрај тоа што бројот на клиенти – правни лица не расте со динамика како кај населението, сепак трикратниот раст на вредноста на кредитите од финансиските друштва кон овој сектор е значаен и посочува на силна поддршка на фирмите. Имајќи ги предвид овие движења, обемот на кредити што финансиските друштва ги одобруваат не е значаен во вкупниот долг на домаќинствата и на корпоративниот сектор.

Здравствената кризата со Ковид-19 имаше силен негативен ефект врз билансите на сите сектори во економијата. Согласно официјалните податоци, заклучно со вториот квартал од 2020 година, активата на финансиските друштва бележи намалување од 260 милиони денари во однос на крајот на март 2020 година.

„Негативните ефекти од кризата, како и строгата регулатива во текот на вонредната состојба и по неа, условија значајно нарушување на билансите на финансиските друштва. Истите се соочија со нарушување на ликвидноста и со загуби во работењето, што услови преструктурирање на операциите, ревидирање на оперативните трошоци, кај некои и намалување на вработените и затворање на дел од операциите/подружниците. Воедно истите се соочуваат со ограничени можности за финансирање преку кредитни линии од странство или од домашните банки, што ја прави уште потешка нивната финансиска состојба и можноста за понатамошна поддршка на приватниот сектор. Најголемо намалување има кај кредитите на физичките лица (за 283 милиони денари), додека кредитите на фирмите бележат мал раст.

Ваквите трендови не се поволни од аспект на улогата којашто ја имаат кај одреден сегмент од населението. Во услови кога расположливиот доход на населението ќе биде намален (заради намалувања на плати, скратено работно време, отпуштања, намалени дознаки и сл.), кредитната побарувачка во мали износи треба да земе замав.” – додава Кадиевска-Војновиќ

Во рамките на истражувањето беше реализирана и Анкета, преку која за првпат се даде можност да се слушнат размислувањата на менаџерите од оваа индустрија. Анкетата опфати прашања кои категоризирани во три дела, ги собраа податоците и мислењата на чинителите од секторот во поглед на податоци за индустријата, бизнис клима и очекувања и состојбата на финтек индустријата.

За наредните дванаесет месеци, очекувањата на небанкарските финансиски друштва се дека состојбата во економијата ќе биде стабилна, но сѐ уште под влијание на Ковид-19 кризата. Дел од испитаниците сметаат дека состојбата може и да се влошува, а негативни се очекувањата како за невработеноста, така и за нивото на платите. Поголем дел од секторот мислат дека во наредниот период Владата нема или делумно ќе обезбеди стабилни економски политики на претприемачите, во контекст на даночната политика и владеење на право. Во однос на политиките и регулативата за поддршка на развојот на финтек индустријата, повеќе од половината не ​​очекуваат некакви промени, а мал е процентот на испитаници кои сметаат дека финтек индустријата ќе има поддршка од Владата.

Одговорите од спроведената Анкета на небанкарските финансиските друштва може да се класифицираат во две поголеми области за внимание, односно, Унапредување на соработката со релевантните државни органи и институции, и регулативата; и Зголемување на репутацијата и имиџот на финтек индустријата, за кои, Кадиевска-Војновиќ посочи:

„Подобрување на соработката помеѓу финансиските друштва и државните органи и институции со цел утврдување на заедничките цели е повеќе од евидентна. Постоењето на небанкарските финансиски друштва го зголемува степенот на финансиска интермедијација, односно ја зголемува финансиската инклузија и токму затоа, секторот треба целосно да биде консултиран и инволвиран при носење на регулатива за развој на финтек индустријата во Република Северна Македонија на долг рок, а која земјата се стреми да ја усогласи со ЕУ. Исто така, неопходно е еднаков регулаторен третман на сите учесници на кредитниот пазар, но и развој на нови можности за дигитален пристап до информации од различни бази на податоци за кредитоспособноста на населението и фирмите.

Во исто време, перцепцијата на испитаниците за ниската репутација на индустријата се наоѓа во „рацете“ на сите засегнати страни, односно, повеќето финансиски друштва сметаат дека преку континуирана соработка во рамки на индустријата и преку заеднички настап пред регулаторот може да се подобри комуникацијата и меѓусебното разбирање и соодветно, настап пред населението и регулаторот. За крај, но не помалку важно, дигитализацијата и примената на најновите технолошки достигнувања во финансиите ќе биде новата нормала, како кај новоформираните финансиски институции, така и кај веќе постоечките традиционални финансиски институции, што претставува водечка предиспозиција за јакнење на имиџот  и репутацијата на небанкарските финансиски друштва, сега перципирани како двигатели на Финтек индустријата во нашата земја “

 Асоцијацијата на финансиски друштва на Северна Македонија во која членуваат дел од финансиските друштва, ја обединува финансиската технологија, позната како Финтек. Мисијата на Асоцијацијата е да создаде сигурна и одговорна индустрија и пракса, истовремено објаснувајќи ѝ ги на пошироката јавност разните можности кои алтернативните финансиски услуги можат да ги понудат за развој на поединци и на општеството како целина. Оттука и во насока на унапредување на индустријата на македонскиот финансиски пазар, Асоцијацијата на финансиски друштва на Северна Македонија презема иницијатива за добивање на веродостојни информации од кредибилни истражувачи во насока на креирање на одговорен развој, како што е ова истражување. Плановите на Асоцијацијата се овој тип на истражувања да се спроведуваат на годишно ниво, со цел да ја следат динамиката на индустријата и да пласираат транспарентни и релевантни информации за општеството и засегнатите страни, како и да поттикнуваат теми кои се од значење за целокупната индустрија, со што ќе се позиционира како релевантен извор на информации.

 

Видео материјал од конференцијата е достапен на следниот линк

 

***

Целосното истражување е достапно и целосно бесплатно, со претходно изразување на интерес за негово добивање на jana.nikodinovska@afd.mk

Сподели:

АФД на работен состанок со Заменик Претседателот на Владата на Република Северна Македонија задолжен за економски прашања, координација со економски ресори и инвестиции, Фатмир Битиќи

На 16 октомври 2020 година, претставници на АФД Асоцијација на финансиски друштва на Северна Македонија предводени од Претседателот на Асоцијацијата, Филип Димитровски, остварија состанок со Заменик Претседателот на Владата на Република Северна Македонија задолжен за економски прашања, координација  со економски ресори и инвестиции, Фатмир  Битиќи.

На состанокот беа презентирани  активностите и заложбите на Асоцијацијата, а Претседателот на Асоцијацијата даде осврт и на последните движења во небанкарскиот финансиски сектор, популарно наречен “FinTech”, состојбите и предизвиците со кои се соочуваат небанкарските финансиски друштва во услови на криза од пандемијата на ковид-19, како и перспективите за развој на секторот во Северна Македонија.

Како заклучок од средбата беше потврдена подготвеноста за понатамошна соработка и отворен дијалог во насока на континуирано информирање за состојбите, трендовите и новостите во секторот на финансиските друштва и градење на партнерски однос. Заменик Претседателот на Владата на Република Северна Македонија посочи дека таквата заедничка комуникација е посебно важна за согледувањето на натамошните предизвици за небанкарскиот финансиски сектор и изнаоѓање на заеднички решенија за состојбите.

Асоцијацијата на Финансиски друштва останува посветена кон својата мисија да се создаде одговорна пракса, со цел долгорочна соработка и позитивна оценка од страна на потрошувачите и институциите за регулирање на пазарот, истовремено објаснувајќи ги на пошироката јавност различните можности што може да ги обезбедат финансиските друштва кои користат FinTech за развој на поединци и на општеството како целина.

Сподели:

Интервју со Јана Никодиновска, Генерален секретар на АФД за biznisvesti.mk: Одговорното кредитирање и финансиската инклузија остануваат врвни приоритети за небанкарските финансиски друштва

  1. Народната банка на Северна Македонија неодамна го објави извештајот за финансиска стабилност за 2019 година, каде се забележува раст на небанкарските финансиски друштва во речиси сите параметри, истакнувајќи ја нивната улога како институција која обезбедува финансиска инклузија на неопслуженото население. Каков е вашиот став на темата?

Извештајот на Народната Банка само го потврди токму она што ние го зборувавме во минатото, на кое впрочем се должи и континуираниот раст на сегментот на небанкарските финансиски друштва. Согласно извештајот „Финансиските друштва се најмладиот и најдинамичниот сегмент од финансискиот систем на Северна Македонија, коишто со својата кредитна активност овозможуваат повисоки нивоа на финансиска вклученост за одделните категории физички и правни лица со отежнат пристап до кредитите на депозитните финаниски институции. Иако на кредитниот пазар финансиските друштва функционираат речиси десет години, и натаму бележат меѓу највисоките стапки на раст, а интересот за основање нови финансиски друштва во последните години, е прилично голем“

Небанкарскиот финансиски сектор во Северна Македонија брзо порасна, но сé уште има мал удел како во вкупните средства на финансискиот систем, така и во вкупното портфолио на кредити, за што говори и податокот од 0,60% учество во вкупните финансиски средства, односно 67  мил. евра (согласно последниот извештај за финансиска стабилност објавен од НБРСМ за 2019 год.). Доминантна позиција во финансискиот сектор во нашата земја сѐ уште имаат традиционалните финансиски институции со 81,7% учество во вкупните средства на финансискиот систем.

Небанкарскиот финансиски сектор иако мал, сепак не е со незначително влијание во македонската економија. Небанкарските финансиски друштва вложија над 14 милиони евра во економијата и вработуваат над 1.000 луѓе, претежно млад и способен кадар. Анализите што ги правиме во рамките на Асоцијацијата на финансиски друштва  (АФД) за влијанието на индустријата на небанкарските финансиски институции (НБФИ) врз економијата, покажуваат дека овој сектор на годишна основа, сметано за 2019 година, троши околу 13 милиони евра, а тука влегуваат сите материјални трошоци, трошоци за услуги, вработени и јавни давачки, додека учеството на НБФИ во државниот буџет  изнесува 2 милиони евра на годишна основа.

Сепак, како и кај повеќето индустрии, овие бројки ќе изгледаат многу поразлично годинава поради состојбата со Ковид-19, со што основано ќе се потврди она што како Асоцијација го говоревме изминатиот период – дека секторот е ранлив и илузорно е да се поистовети на рамниште како останатите финансиски институции.

  1. Како кризата на Ковид-19 се одрази во вашиот сектор и како вие го гледате овој сектор пост-Ковид?

Економската криза која беше предизвикана од здравствената криза на пандемијата на Ковид-19, не го одмина ни секторот на небанкарските финансиски друштва, како и другите сектори во економијата. Поради состојбата со корона вирусот, финансиските друштва со соочуваат со потешкотии за одржување на ликвидноста и сервисирање на трошоците за оперативното работење, па во таа смисла превземаат активности за рационализација на трошоците во оперативното работење, имајќи ги превид неизбежната намалена платежна дисциплина и ограничениот пристап до финансирање, кај нас и низ европските пазари, што до некаде може да се каже дека ги става како второзасегната индустрија под влијание на Ковид-19. Многумина ќе прашаат зошто?  Во услови на глобална финансиска криза, нашите извори на финансирање се стопирани или ограничени што дополнително ја отежнува ситуацијата за финансирање на деловното работење. Небанкарските финансиски друштва, за разлика од традиционалните финансиски институции немаат депозити и евтини извори на финансирање, напротив, небанкарските финансиски друштва се финансираат од сопствени средства и други извори со повисок трошок на финансирање, кој изнесува приближно 15%.

Поради тоа, најголем дел од финансиските друштва не беа во можност да пласираат нови кредити, а поради ограничените и скапи извори на финансирање се успорува и интересот за позајмување поради неконкуретност на понудите, а сето тоа само оди на штета на граѓаните бидејќи се ограничува пристапот до  финансирање неопходен токму во овие моменти.  Изминатата година, нашата индустрија забележа рапиден раст на небанкарските потрошувачки кредити, што ги отслика движењата на пазарот и потребата за пристап до финансии и во таа смисла финансиските друштва износија голем дел од финансискиот товар во државата обезбедувајќи пристап до финансирање за физичките лица и малите комапнии на кои не им се достапни банкарските кредити.

Имајќи ја предвид неодамнешната историја, поточно периодот од почетокот на пандемијата, па до ден денешен, како што посочува „McKinesey & Company“, Ковид-19 им нанесе значаен удар на бројни индустрии, и само потврдува дека Финтек индустријата е ранлива на промени кои би можеле да ја стават на работ на одржливоста. На потег се регулаторите кои најнапред, мораат да ги имаат предвид овие предизвици како историски момент во носењето на регулативите кои ја засегаат индустријата, антиципирајќи го истовремено и времето за опоравување од моменталната состојба.

Потребата од финансиски услуги од секогаш постоела и ќе постои. Впрочем, Финтек  индустријата се појавила  токму во оној момент кога настанале различните потреби за алтернативни и напредни начини на финансирање. Без разлика дали станува збор за состојба на економска криза, кога на населението му е потребен пристап до средства кои не можат да ги добијат на поинаков начин, како што е случајот со небанкарските финансиски друштва, или пак пристап и управување со финансиските услуги преку напредните технологии што доведоа до раѓање на новите индустрии базирани на финансиска технологија.

Посебен акцент низ целокупната еволуција на финансискиот систем на иднината, особено пост-Ковид  е одговорноста на чинителите. Се разбира  одговорното кредитирање на сите чинители, и од страна на понудата, и од страна на побарувачката, ќе игра клучна улога во односите на двете страни. Тоа е нешто за што АФД и нејзините членки уште од првиот ден од основањето се залагаат и промовираат и затоа, во сите наши деловни операции ја ставаме одговорноста над сѐ. Сега, како никогаш досега е важно градењето на партнерство и доверба со клиентите , каде што сега испливува на површина фокусот којшто го имаат финтек компаниите – а тоа е целосна прилагодливост и фокусираност кон клиентот и неговите потреби.

Место за подобрување се разбира секогаш има, со тоа што сите светла сега се насочени кон зголемување на напорите за финансиска едукација, со чие што зголемување, право пропорционално ќе се зголемува и користењето на финансиските услуги понудени од страна на сите финансиски институции.

  1. Најзагрозените индустрии од корона кризата добија извесна финансиска подршка од државата, има ли подршка за развој на небанкарскиот финансиски сектор?

Во дадените услови се надзира крајот на здравствената криза во светот или барем нејзино ставање под контрола со пронаоѓање на вакцина за корона вирусот, но останува економска криза, чиишто ефекти најверојатно допрва ќе ги почуствуваме. Моменталната помош на загрозените сектори претставува привремена инекција кон задржување на овие сектори во живот и е за поздравување. Но, она што е сметаме дека е сега неопходно, е стратешки пристап, проценка на штетите и план за поддршка за целата економија која се соочува со ликвидносни проблеми. Фокусираната поддршка во овие индустрии ќе придонесе кон поглатко надминување на периодот, амортизирајќи дополнителни негативни економски ефекти како отпуштања, намалени давачки и сл., што ќе им овозможи во иднина да бидат едни од клучните играчи во побрзото закрепнување на целокупната економија.

Овде се вбројуваат небанкарските финансиски друштва кои во нашата земја се носители на финтек индустријата, кои иако имаат скромен удел во вкупните финансиски средства на финансискиот систем, претставуваат  значаен фактор кој ќе може да понуди поддршка на економијата и населението во периодот што следи. Небанкарските финансиски друштва обезбедувале и што е најважно, ќе продолжат да обезбедуваат пристап до финансии за граѓаните и малите бизниси кои имаат потешкотии за пристап до финансиски средства на друг начин, и тоа многу брзо и едноставно, онлајн или филијала, токму во моментите кога е тоа најпотребно, што директно влијание на квалитетот на животот на корисниците на услугите.

Да заклучам, небанкарските финансиски друштва можат и остануваат да му помогнат на населението да го надмине овој кризен период, како што посочуваат експертите и меѓународните финансиски институции, но за да се реализира тоа, неопходна е подршка на секторот бидејќи како што претходно беше напоменато, небанкарските финансиски друштва во моментов немаат капацитет да пласираат средства во обем колкав што му е потребен и ќе му биде потребен во следниот период на населението.

  1. Кои се вашите очекувања од новата Влада на Република Северна Македонија во однос на финтек индустријата?

Очекуваме оваа Влада да даде еден свеж имплулс на подршка во развојот на финансиските услуги базирани на технологија односно да даде подршка на  развојот не само на финтек индустријата, туку и на целата македонска економија бидејќи тоа е од клучно значење за опстојувањето на нашата економија во овие исклучително тешки околности на светска економска криза од таков размер.

Очекуваме да се заокружи целосно регулаторната рамка во нашиот сектор, тука посебно мислам на регулативата која е во завршна фаза, со цел да се создадат правни предуслови за понатамошен развој на финтек индустријата во едни уредени и контролирани услови. Очекуваме во новиот закон кои ги регулира платежните услуги и финансиските друштва да се најдат на листата на носители на платниот промет.  Континуирано работиме со регулаторот и надлежните институции со наши предлози за подобрување на правната рамка. Во тој контекст очекуваме и подобрувања и во даночната регулатива, а посебно во однос на исправката на вредноста на нефункционалните побарувања, со цел финансиските друштва да добијат ист даночен третман како и традиционалните финансиски институции.

Создавање на поволни услови за развој на нашата индустрија е клучно посебно имајќи во предвид што дополнително на леснотијата на пристап до финансиски услуги што небанкарските финансиски друштва ја овозможија, истите во услови на нашата земја обезбедуваат и пристап до финансиски услуги за дел од населението кое нема пристап до традиционалните финансиски услуги односно финансиска инклузија на сите делови од населението во Северна Македонија. Ова уште повеќе само добива на значење во контекст на напорите за заживување на економијата и помош на населението како резултата на економската криза од пандемијата на Ковид-19.

Сподели:

Интервју со Филип Димитровски, Претседател на Асоцијацијата на Финансиски Друштва на Северна Македонија за pari.com.mk

Пандемија и претстојната економска состојба ќе влијае на финансиските капацитети на македонското општество – клучно е сите засегнати страни да ги препознаат можностите, но и ризиците  во овие околности

 

Пари: Како Претседател на Асоцијацијата на финансиски друштва, се залагате за развој на FinTech индустријата во Северна Македонија, па можете ли најпрво да ни објасните што е FinTech и каква е улогата на небанкарските финансиски институции во нашата земја?

Димитровски: Во најсимплифицирана форма – Финтек компаниите нудат финансиски услуги со користење на софтвер и онлине технологија, со што финансиските услуги ги прават поедноставни и подостапни од претходно. Овие компании го користат интернетот и мобилните иновативни технологии за финансиски продукти како што се кредитирање, плаќања, тргување и друго, со едноставна цел – да го подобрат животот и да ги максимизираат придобивките за крајните корисници, граѓаните, но и компаниите и индустриите. Кај нас, носители на развојот на финтек индустријата се финансиските друштва чие формирање беше правно овозможено во 2010 година со донесување на Закон за финансиски друштва, со цел тие да ја надополнат понудата на финансиски услуги на постојниот финансиски систем. Индустријата на финансиски друштва доживеа значаен пораст последниве години за што говорат  зголемениот  број на одобрени кредити,  висината на пласираните средства и бројот на друштва кои даваат вакви услуги, отсликувајќи ги потребите и движењата на побарувачката на пазарот за потребата за пристап до финансии, притоа обезбедувајќи пристап до финансирање за физичките лица и малите компании на кои не им се достапни кредитите од традиционалните финансиски институции.

Ние услугите ги нудиме онлајн, а тоа ги прави достапни во било кое време и од било кое место. Бројот на небанкарските финансиски друштва и нивните услуги во државата постојано расте, а со тоа расте и бројот на граѓани кои ги согледуваат предностите овозможени од финансиската технологија. Во моментот во нашата земја се регистрирани 28 финансиски друштва. Овие институции, поради поволностите што ги нудат и специфичноста на нивната дејност, своето место на пазарот го најдоа во задоволување на потребите на граѓаните за брз пристап до релативно мала сума пари за краток рок, нешто што традиционалните финансиски институции не го овозможуваат, или пак, процесот е далеку пообемен и од временска и физичка перспектива: обемна документација, одговор за неколку денови и сл.

За да го подигнеме квалитетот во работењето како важен предуслов за натамошен раст на целата индустрија, ние во мај минатата година ја формиравме Асоцијација на финансиски друштва. Во неа се финансиските друштва Тиго Фајнанс, Кредисимо, М Кеш, СН Финансиско друштво и Мого, а целта на обединувањето е друштвата е заеднички напор за создавање одговорна пракса, со цел долгорочна соработка и позитивна оценка од страна на потрошувачите и институциите за регулирање на пазарот.

 

Пари: Какво е влијанието на небанкарскиот финансиски сектор во  финансискиот систем и воопшто во целокупната македонска економија?

Димитровски: Небанкарскиот финансиски сектор во Северна Македонија за овие 10 години брзо порасна, но сé уште има мал удел како во вкупните средства на финансискиот систем, така и во вкупното портфолио на кредити, за што говори и податокот од 0,60% учество во вкупните финансиски средства, односно 67  мил. евра (согласно последниот извештај за финансиска стабилност објавен од НБРСМ за 2019 г.). Доминантна позиција во финансискиот сектор во нашата земја сѐ уште имаат традиционалните финансиски институции со 81,7% учество во вкупните средства на финансискиот систем.

Небанкарскиот финансиски сектор иако мал, сепак не е со незначително влијание во македонската економија. Небанкарските финансиски друштва вложија над 14 милиони евра во економијата и вработуваат над 1.000 луѓе, претежно млад и способен кадар. Анализите што ги правиме во рамките на Асоцијацијата на финансиски друштва за системското влијание на индустријата на небанкарските финансиски институции (НБФИ) врз македонската економија покажуваат дека овој сектор на годишна основа, сметано за 2019 година, инвестира околу 13 милиони евра, а тука влегуваат сите материјални трошоци, трошоци за услуги, вработени и јавни давачки, додека учеството на НБФИ во државниот буџет  изнесува 2 милиони евра на годишна основа.

 

Економско влијание на НБФИ индустријата ги вклучува трошоците за суровини и други матерјали, услуги со карактер на матерјални трошоци, останати трошоци на работење, трошоци за вработени и данок на добивка. Извор: АФД

Годишните трошоци за вработени во оваа индустрија, согласно податоците изнесуваат близу 4 милиони евра.

Пари: Како се одрази пандемијата на Ковид-19 во небанкарскиот финансиски сектор и каде го гледате овој сектор во пост-корона сликата во нашата земја?

Димитровски: Како и во другите сектори на економијата во нашата земја, па и пошироко и ние ги почувствуваме последиците од здравствено-економската криза на Ковид-19. Финансиските друштва во овие услови се соочуваат со проблеми за одржување на ликвидноста и сервисирање на трошоците за оперативно работење, имајќи ги превид неизбежната намалена платежна дисциплина и ограничениот пристап до финансирање кај нас и низ европските пазари. Во услови на глобална финансиска криза, нашите извори на финансирање се стопирани или ограничени што дополнително ја отежнува ситуацијата за финансирање на деловното работење.

Небанкарските финансиски друштва, за разлика од традиционалните финансиски институции немаат депозити и евтини извори на финансирање, напротив, небанкарските финансиски друштва се финансираат од сопствени средства и други извори со повисок трошок на финансирање, кој изнесува приближно 15%.

Глобалната пандемија и претстојната економска состојба ќе влијае на финансиските капацитети на македонското општество, па токму затоа, клучно е сите засегнати страни да ги препознаат можностите, но и ризиците  во овие околности. Надлежните институции треба да ја промовираат финансиската инклузија на сите членови на општеството, како и да овозможуваат пристап до финансии преку развој и поддршка на каналите за алтернативно финансирање како што се истакнува и во извештаите на меѓународните финансиски институции, како што е ОЕЦД. Од друга страна пак, граѓаните треба да бидат свесни за своите краткорочни и долгорочни финансиски капацитети преку одбирање на соодветен извор на финансирање како што се традиционалните финансиски институции или небанкарските финансиски друштва. Финансиските институции мора да делуваат со највисоко ниво на етика и одговорност, применувајќи пофокусирана евалуација на кредитните способности на своите клиенти со цел тие да ги пресретнат краткорочните  потреби за финансиски средства на клиентите, и соодветно пресретнување на нивните обврски.

Свесни сме дека небанкарските финансиски друштва иако имаат скромен удел во вкупните финансиски средства, претставуваат значаен фактор кој ќе може да понуди поддршка на населението во периодот што следи за излез од економската криза предизвикана од пандемијата на Ковид-19.

Пари: Неодамна се комплетираше новата Влада на Република Северна Македонија со силен фокус кон европска интеграција и развој на економијата, какви се вашите очекувања од новата Влада?

Димитровски: Имаме големи очекувања од новата Влада на Република Северна Македонија, посебно што во финансиската сфера се екипираше исклучително искусен тим. Од Владата очекуваме да даде силен поттик кон развој на зелената економија и напредните технологии и во таа смисла да го подржи развојот на финансиските услуги базирани на финансиска технологија, се со цел подобрување на животниот стандард и подигнување на нивото на финансиска писменост на граѓаните на нашата земја.

Веруваме дека новата Влада ја дели истата прогресивна перспектива за овој сектор, односно неговата иднина и можности за развој во Северна Македонија. Нашата земја неодамна стана членка на НАТО, а веќе оваа година се очекува и почеток на преговорите за приклучување кон ЕУ, што е дополнителен стимул за инвеститорите бидејќи дава дополнителни гаранции за стабилноста, стандардите и правната сигурност за водење на бизнис во Северна Македонија.

Впрочем, ова го посочува и експертската јавност, поентирајќи дека улогата и FinТech секторот, односно на финансиските друштва кои даваат брзи кредити треба да биде амортизер, односно да обезбеди брза поддршка за населението и микро и малите претпријатија. Затоа е потребно, овој сегмент на небанкарски институции кои се финансираат од сопствени средства и преку други извори со повисок трошок на финансирање да се поддржат, како што во своето интервју за АФД истакна г-ѓата Маја Кадиевска Војновиќ.

Правната рамка е донесена, како што кажав и правните предуслови за развојот на овој сектор се поставени, но сепак престои процес на дорегулација и усогласување на македонската регулатива со европската регулатива во оваа област. Во оваа смисла, ние како Асоцијација на финансиски друштва, соработуваме со Министерството за финансии и Народната Банка на Република Северна Македонија, нудејќи ја нашата помош и експертиза, во дооформување на регулаторната рамка за финансиските друштва. Така во овој период, активно се вклучивме со забелешки на Предлог-Законот за платежни услуги и платни системи и очекуваме во новиот закон, кој треба да се донесе, финансиските друштва да се вклучат како даватели на платежни услуги во нашата земја.

Од друга страна, имајќи предвид дека финансиските друштва се практично родени „дигитални“,  процесот на дигитализација, кој се повеќе зема замав во услови на економската криза предизвикана од пандемијата на Ковид-19, значително го олеснува и унапредува нашето работење, па во таа смисла ние се залагаме како Асоцијација за целосна имплементација и заокружување на процесот за воведување на дигитален идентитет во нашата земја.

Подигнување на нивото на финансиска писменост е една од основните цели и задачи кои си ги постави Асоцијацијата на финансиски друштва и ние продолжуваме да работиме во соработка со регулаторот и надлежните институции за поголемо разбирање на нашите граѓани за придобивките и користењето на финансиските услуги.

*преземено од pari.com.mk – https://pari.com.mk/intervju-filip-dimitrovski-afd/?fbclid=IwAR26W93VZ08dyEFJbaCkw3OIF6vn5F2aKwg8tthFY3MWNKER1rRdohClC3M

Сподели:

Анализа на небанкарскиот финансиски сектор во Северна Македонија

Небанкарскиот финансиски сектор е заснован на употребата на финансиската технологија, а последниве години интензивно растеше глобално, но и локално се одрази тој тренд и во нашата земја. Финтек компаниите користат напреден софтвер, напредни маркетинг стратегии и онлајн технологии, создадени за безбедно и ефикасно доставување и доближување на финансиските услуги до клиентите и на овој начин истите ги прават подостапни од кога и да било претходно. Овие компании го користат интернетот и мобилните иновативни технологии за финансиски продукти како што се кредитирање, плаќања, тргување и друго, со едноставна цел – да го подобрат животот и да ги максимизираат придобивките за крајните корисници, граѓаните, но и компаниите и индустриите.

Кај нас, носител на развојот на финтек индустријата се финансиските друштва чие формирање беше правно овозможено во 2010 година со донесување на Закон за финансиски друштва, со цел тие да ја надополнат понудата на финансиски услуги на постојниот финансиски систем. Индустријата на финансиски друштва доживеа значаен пораст последниве години за што говорат  зголемениот  број на одобрени кредити,  висината на пласираните средства и бројот на друштва кои даваат вакви услуги, отсликувајќи ги потребите и движењата на побарувачката на пазарот за потребата за пристап до финансии, притоа обезбедувајќи пристап до финансирање за физичките лица и малите комапнии на кои не им се достапни кредитите од традиционалните финансиски институции. Во моментот во нашата земја се регистрирани 28 финансиски друштва.

НБФИ секторот во нашата земја е „најмладиот“ сегмент на финансискиот сектор, кој иако брзо расте, сé уште има мал удел како во вкупните средства на финансискиот систем, така и во вкупното портфолио на кредити, за што говори и податокот од 0,44% учество во вкупните финансиски средства согласно истражувањето на пазарот што минатата година го спроведе Асоцијацијата на финансиски друштва АФД. Доминантна позиција во финансискиот сектор во Северна Македонија сѐ уште имаат традиционалните финансиски институции со 82,5% учество во вкупните средства на финансискиот систем.

Анализите кои се прават во рамките на Асоцијацијата на финансиски друштва покажуваат дека НБФИ на годишна основа, сметано за 2019 година, имаат економско влијание од околу 804 милиони денари, а тука влегуваат сите матерјални трошоци, трошоци за услуги, вработени и јавни давачки.

 

 

 

 

 

 

 

 

Дополнително, придонесот на НБФИ во државната каса изнесува околу 138 милиони денари на годишна основа. (2019 г.)

 

 

 

 

 

 

 

 

Индустријата на небанкарските финансиски друштва вработува околу 1.000 луѓе, претежно млад кадар, а годишните трошоци за вработени во оваа индустрија, согласно податоците за 2019 г. изнесуваат околу 245 милиони денари.

 

 

 

 

 

 

 

 

Од друга страна, структурата на приходите на населението и навиките за штедење во нашата земја, според истражување на Асоцијацијата на финансиски друштва од 2019 година, покажува дека има голема потреба од финансиска инклузија, бидејќи, согласно резултатите, 12% од населението во Северна Македонија нема доволно пари дури ни за храна, а 57% може да си дозволи задоволување на потребите до максимум храна и облека, но дека нема доволно средства за уреди за домаќинството, како ТВ, фрижидер и сл. Исто така, 44% од испитаниците посочиле дека не се во можност да заштедат, бидејќи не им остануваат пари за штедење, додека 35% од испитаниците изјавиле дека со своите заштеди би можеле да живеат околу еден месец. И покрај тоа што голем дел од населението немаат средства, истражувањето покажува дека мал дел од нив ги користат расположливите финансиски услуги, но во исто време, и не располагаат со информации за можностите кои им се нудат – само 6% земале кредит од небанкарско финансиско друштво во изминатите 12 месеци и високи 52% не користеле ниту една финансиска услуга во изминатите 3 години.

Затоа за да можат граѓаните да разберат и да знаат која услуга кога да ја користат, потребни се дополнителни напори и проекти за едукација на населението како што тоа е случај кај некои од компаниите, како што наведува истражувањато, за унапредување на финансиската писменост на општеството, на што укажува и фактот дека 59% од испитаниците ја оценуваат својата финансиска писменост како слаба или просечна, а 36% не обрнуваат внимание на нивната финансиска писменост и им требаат дополнителни информации. За ова, но и за пошироки теми од областа на јакнење на финансиската писменост на населението, неопходна е блиска соработка со носителите и чинителите во оваа област, за што Асоцијацијата на финансиски друштва веќе оствари работни средби со Народната Банка и Министерството за финансии на Република Северна Македонија и склучи меморандум за соработка со водечките Асоцијации од областа – МАСИТ и АЕТМ.

 

 

 

 

 

 

 

 

Проекциите на меѓународните финансиски институции говорат дека Република Северна Македонија ќе се соочи со пад на економијата и до 4% поради состојбите со кризата.  Глобалната пандемија и претстојната економска состојба ќе влијае на финансиските капацитети на македонското општество, па токму затоа, клучно е сите засегнати страни да ги препознаат можностите, но и ризиците  во овие околности. Надлежните институции треба да ја промовираат финансиската инклузија на сите членови на општеството, како и да овозможуваат пристап до финансии преку развој и поддршка на каналите за алтернативно финансирање како што се истакнува и во извештаите на меѓународните финансиски институции, како што е ОЕЦД. Од друга страна пак, граѓаните треба да бидат свесни за своите краткорочни и долгорочни финансиски капацитети преку одбирање на соодветен извор на финансирање како што се традиционалните финансиски институции или небанкарските финансиски друштва. Финансиските институции мора да делуваат со највисоко ниво на етика и одговорност, применувајќи пофокусирана евалуација на кредитните способности на своите клиенти со цел тие да ги пресретнат краткорочните  потреби за финансиски средства на клиентите, и соодветно пресретнување на нивните обврски.

 

*Извор: Истражувања на Асоцијацијата на финансиски друштва на Република Северна Македонија

*преземено од БизнисВести.мк  – https://www.biznisvesti.mk/analiza-na-nebankarskiot-finansiski-sektor-vo-severna-makedonija/?fbclid=IwAR26W93VZ08dyEFJbaCkw3OIF6vn5F2aKwg8tthFY3MWNKER1rRdohClC3M

Сподели:

Одблиску со членките на АФД: СН Финансии – Интервју со Никола Јошевски, Генерален директор на СН Финансии

Кои се СН Финансиско друштво?

ФД “СН Финансии ” ДОО Битола  започна со работа во 2016 година како дел од СН групацијата која функционира од 2014 година. Идејата за негово создавање произлезе од група професионалци, докажани во осигурителниот, банкарскиот сектор, и воопшто во бизнисот кои внимателно предвидувајќи го развојот на бизнисот во нашата држава и слушајќи што клиентите сакаат заклучија дека потребата од одговорен и сигурен партнер е секојдневна неопходност на граѓаните.  Целта ни беше да формираме посветена компанија, чија стратегија ќе биде поставена на оние елементи кои клиентите најмногу ги ценат, а тоа е стабилност, профитабилност, раст и иновации. Четирите столба на кои ФД “СН Финансии ”  ДОО Битола функционира. Секојдневно делуваме добро во име на клиентите, но и како општествено одговорна компанија кон заедницата. Сакаме задоволни клиенти, а со својата транспарентна и тимска работа негуваме однос кој се темели на доверба и взаемно почитување. Успехот е во нашите 30 вработени низ цела Македонија, заслужни во сегментот на работа и со население и со компании.

Современите решенија, информатичката технологија која ја имплементираме и прилагодените понуди на продукти за овој стандард, наменети за кредитирање заедно со тимот, ја чинат  ФД “СН Финансии ”   вистински партнер.

Зошто СН финансии е членка на АФД?

Да се припаѓа на асоцијација која има заеднички интереси и работи на наше унапредување, за нас во ФД “СН Финансии ”  е значајна работа.  Кога целите кон врвен развој на компанијата, сакате да се опкружите со истомисленици кои исто како вас сакаат напредок во оваа индустрија и таргетираат секогаш подобри резултати. Тука конкуренцијата се става во сенка, зошто паметните менаџери во оваа бранша добро знаат дека делувањето во иста рамка која ја предвидел регулаторот е можна со взаемна, професионална и посветена работа, базирана на високи етички стандарди. Истовремено, членувањето значи и почит на другиот, еднакви пазарни услови, респект кон начелата за самостојност, независност во работењето и слободно пазарно делување без ограничување на конкуренцијата во овој сектор. Не е само бенефит, туку е и чест да се биде член во АФД.  Конечно членувањето во оваа асоцијација, значи и лобирање и јавно застапување во интерес на подобри финансиски услуги кон населението.

Дали правното и бизнис опкружување во Македонија дава можности за развој на небанкарскиот финансиски сектор?

Небанкарскиот финансиски сектор е поширок сектор и опфаќа институции кои се добро етаблирани во нашата земја, како што се осигурителните компании и пензиските фондови, но опфаќа и една млада индустрија, која е во зачеток, а тоа се финансиските друштва. Јас како управител и косопственик на “ФД СН Финансии ” ДОО Битола, можам да говорам токму за нив.

Оваа индустрија е регулирана со законот за финансиски друштва кој стапи во сила во декември 2010 година. Но, иако законот е во сила веќе 10 години, експанзијата на финансиски друштва се случува последните неколку години. Сведоци сме на основање на голем број на финансиските друштва, во последните години. Законот за Финансиски друштва даде иницијална можност за почетен развој на овој дел на небанкарскиот финансиски сектор, но за вистинска експанзија на финансиските друштва, а и креирање на успешни  Finтech  компании кои подоцна ќе се шират и надвор од границите на нашата земја, потребни се и измени на други закони како што е законот  за платежни услуги и платни системи што ќе им овозможи на финансиските друштва поголем број на можности за развој и раст, а со тоа ќе им обезбеди на населението во нашата држава, поквалитетни и поевтини услуги.

Со кои предизвиците се соочувате како финансиско друштво основано со домашен капитал во Битола?

Нашето мото е “ НЕМА НЕЗНАМ, НЕМА НЕМОЖАМ“, а нашата организациска култура е секогаш прво насочена да гледа кон можностите.

Луѓето, генерално кога ги прашувате за предизвици, мислат на пречки.

Нашата филозофија во ФД “СН Финансии ”  е да се прилагодиме на условите, кои реално не ни даваат целосни можности да го постигнеме својот полн деловен потенцијал кој го поседуваме. Некогаш се регулативите, некогаш се луѓето, а некогаш ситуациите кои не можеме да ги предвидиме, како што е и здравствената криза која го погоди светот.

Но, токму тој наш концепт кој го користиме во менаџирање и носење на одлуки е насочен кон брзо и ефикасно прилагодување на условите и решавање на проблемите.

Ова е нова индустрија, па оттука и миговите кога имаме пречки да се развиваме брзо, зошто опкружувањето не е подготвено да го фати чекорот со овие глобални трендови кои финансиските институции ширум светот ги етаблира на важни позиции во едно модерно општество, ги надминуваме со брзи и креативни решенија. Тука зборуваме за решенија кои ни овозможуваат брз технолошки развој, поевтини и побрзи услуги од оние на кои досега беше навикнато населението, полесна достапност до нашите финансиски услуги…

Ние вложуваме многу во технологија што ни овозможува голем дел од нашите услуги да ги нудиме онлајн. Оттука, КОВИД-19 кризата ја дочекавме “на нозе”, што би се рекло. Затоа, секогаш ќе верувам во инвестирање во технологија и во квалитетни човечки ресурси, кои гледаат напред и делуваат во правец да се спречат ризиците или да се сведат на минимум. Многумина ме прашуваат, како е од Битола да се обезбедат високостручни кадри во овие специфични професии кои нас нѐ интересираат? Одговорот е дека Битола има одличен потенцијал, универзитетски град со факултети кои продуцираат одлични кадри. Ова е и некој “природен”  IT hub, во кој има многу компании кои се лоцирани тука, токму заради мозокот на некои млади брилијантни луѓе, заради опкружувањето да се функционира во помала средина и во град кој ги има сите предности на голем град, но е функционален како мал град. Брзо се стигнува на работа, животните трошоци се помали, опкружени сме со природа: планини, езера, па и море на час и половина. Американците токму во такви предели, наменски формирале зони во кои ќе се сместуваат вакви бизниси на новото време.  Ако се гледа во потенцијал, гледам убава иднина на Битола, што значи локацијата не ни е хендикеп, напротив…предност е.

А, ако зборуваме од аспект на генералните проблеми со кои се соочуваат и другите финансиски друштва во нашата држава, тоа би бил список кој би го изрецитирал секој менаџер во оваа бранша: немањето евтини и  стабилни извори на капитал, прилагодување на нашето работење на услови за време на пандемија, унапредување на технолошките процеси и едукација на населението за онлајн користење на нашите услуги и слично. На овие теми, сите ние членки на АФД треба заеднички да работиме, да лобираме и јавно да ги застапуваме проблемите за кои бараме решение и подобар бизнис амбиент.

Каде ја гледате иднината на финтек индустријата во пост-корона економската слика на Македонија?  

Финтек индустријата во нашата земја дефинитивно ќе оди напред. Пандемијата која ни се случува во изминатите месеци е еден вид  на акцелератор кој драстично го забрза развојот на оваа индустрија. Сите увидоа што значи бизнисите да нудат онлајн услуги.  И што значи, ако тоа го нема. Ова е и добра подготовка за населението да разбере зошто неколку години водевме кампањи зошто е добро да бидат наши клиенти. Штедат и време и пари, а денес го чуваат и здравјето на тој начин. За жал, со епидемијата многумина разбраа дека е време да се префрлат на онлајн услуги, кои ние како ФД “СН Финансии ” ги нудиме од првиот ден, а сега пак подготвени сме за нови продукти кои ќе го поедностават животот во новото „нормално“. Бизнис опкружувањето во коешто ќе осамнеме кога пандемијата ќе приврши – што може да е за една, две или три години – ќе биде многу поразлично од времето пред кризата. Мора да гледаме напред.

Затоа јас често повторувам дека финансиските друштва се тука да ја стимулираат потрошувачката моќ на населението и во време на криза. Останувам цврсто на премисата дека микро-кредитирањето е суштински важно за секое општество. Ги таргетира ранливите групи, поттикнува вработување, придонесува кон подобрување на животниот стандард на лицата кои немаат пристап до традиционалните извори на финансирање, што конечно придонесува до економско и социјално јакнење, па и финансиска инклузија.

Во светот, овој наш сектор фантастично брзо расте и ја шири лепезата на услуги со една единствена цел, а тоа е да го унапреди квалитетот на услуги и да ја шири својата достапност до што поголем број на граѓани.

А, во ваква светска здравствено-економска криза, ова наше банкарство од сенка-како развиениот свет ги нарекува финансиските друштва, може да одигра и тоа како, витална улога.

Само да појаснам, што значи тоа банкарство од сенка. Со појавата на небанкарските институции во 2011 година во Македонија започна примената на финансиската инклузија, за која развиениот свет одамна знае и ја применува, а на овој терен таа либерализација беше неопходна со една единствена цел – унапредување на финансиското работење на пазарот во целина, бидејќи на клиентите им стојат на располагање повеќе опции за задоволување на нивните финансиски потреби од различен карактер.

Сега, како никогаш порано, овој сектор ќе биде значаен за ублажување на економската криза која допрва доаѓа. Во Република Северна Македонија се регистрирани 28 финансиски друштва кои извршуваат повеќе финансиски активности како што се издавање на кредити, издавање на картички, гаранции и факторинг.

Дека овој сектор има голем комерцијален, но и развоен потенцијал покажува и едно истражување на познатата светска ревизорско-консултантска компанија EY, која утврди дека 1/3 од потрошувачите ширум светот користат две или повеќе Fintech услуги, што е одлична статистика. Ова се параметри од пред пандемијата. Така што сигурен сум дека на крај на 2020 година бројките ќе бидат многу поголеми. Во оваа индустрија само во 2016 година биле инвестирани 17,4 милијарди долари. Во 2019 таа сума е драстично мултиплицирана, што значи многу се инвестира. Во истото истражување акцентирано е кои се државите низ светот во кои се оди напред футуристички, а каде се тапка во место.

Оттука е креирана и една Regtech ( Regulatory Technology) алатка која мапира на кои земји и на кои прогресивни компании во тие земји треба да им се помогне во постигнувањето на можностите кои ги дава оваа индустрија.

Сакам Македонија во 2021 година да биде на листата на држави во која фундаментално се подобрени финансиските услуги во интерес на корисниците.

 

 

Сподели:

Потпишан меморандум за соработка помеѓу МАСИТ и АФД: Со заеднички активности и проекти кон унапредување на дигиталната и финансиската писменост на граѓаните

Со цел промоција и развој на ИКТ и финтек индустријата во Република Северна Македонија, подобрување на квалитетот на финтек услугите, како и подигање на јавната свест на населението за финансиските услуги, АФД Асоцијација на Финансиски Друштва и Стопанската комора за информатички и комуникациски технологии – МАСИТ, потпишаа Меморандум за Соработка, во кој се поставени основите на идната заедничка соработка.

„Потпишувањето на овој Меморандум за Соработка е еден од клучните чекори во здружувањето на напорите на нашите две организации кон унапредување на финтек и ИКТ индустријата во Република Северна Македонија. Се надеваме на успешна соработка во интерес на двете страни, но уште повеќе од интерес на нашите граѓани кои ќе ги позлуваат придобивките од заедничките активности и проекти на полето на финтек, дигитализација и едукација на населението за дигиталните услуги. Веруваме дека со заеднички сили уште повеќе ќе придонесеме кон подигнување на јавната свест за придобивките од користење на технологијата, особено во услови на забрзана миграција кон дигитализацијата  – изјави Јана Никодиновска, Генерален Секретар на АФД.

„Во време на постојана дигитална трансформација, глобализација и зголемена употреба на дигиталните услуги, потребата од спојување на ИКТ компаниите и компаниите од финтек индустријата станува неопходна. Особено во овој специфичен период за сите нас, предизвикан од корона вирусот, спојувањето и заедничкиот настап на овие два сектори, а сѐ со цел, олеснет живот на граѓаните, е клучно за непречено продолжување на секојдневниот живот. Искрено се радуваме за престојните заеднички проекти и активности помеѓу МАСИТ и АДФ“, изјави Анита Никова, Извршен директор на МАСИТ

 

* * *

За АФД

Асоцијацијата на финансиски друштва на Северна Македонија и нејзините членки ФД Тиго Фајнанс, ФД Кредисимо, ФД М-Кеш, СН Финансиско друштво, ФД Мого и ФД Дигитал фајнанс, вложува големи напори за обезбедување унифицирани стандарди за квалитет на индустријата, еднаквост и етика, промоција на сигурни, општествено одговорни и одржливи практики на кредитирање, промоција на можностите што ги нудат небанкарските финансиски технолошки решенија, а кои ќе бидат од корист на поединците и општеството, како и изградба на конструктивен дијалог и дизајнирање среднорочна стратегија за одржлив развој на индустријата заедно со надзорните органи, регулаторот и законодавецот во државата. Повеќе информации за АФД се достапни на веб страницата www.afd.mk

 

За МАСИТ

Стопанска комора за информатички и комуникациски технологии – МАСИТ ја претставува Македонската ИКТ индустрија и ги промовира и застапува бизнис интересите на ИКТ компаниите со цел унапредување и развој на ИКТ индустријата и бизнис опкружувањето.

Комората ги претставува компаниите кои работат со широк спектар на ИКТ производи и услуги во Македонија и од своето основање во 2000 година, како непрофитна и волонтерска институција, на своите компании членки им овозможува пристап до информации, едукација, правни совети, соработка, вмрежување и промоција на домашно, регионално и меѓународно ниво, се со цел унапредување и развој на ИКТ индустријата. МАСИТ соработува регионално и интернационално со други организации и асоцијации. Региoнално МАСИТ соработува со сите ИКТ Асоцијации од регионот на ЈИЕ (Југо-Источна Европа), и е член на Balkan and Black Sea Cluster Network. Интернационално МАСИТ e членка на World Information Technology and Services Alliance – WITSA (www.witsa.org) од мај 2005. Повеќе информации за МАСИТ се достапни на веб страницата www.masit.org.mk

 

 

 

 

Сподели:

Средба Асоцијација на финансиски друштва со Народна Банка и Министерство за Финансии: Преку унапредување на финансиската писменост до поквалитетно ползување на финансиските услуги од граѓаните

Вчера, 5 август 2020 година, претставници на Асоцијацијата на финансиски друштва на Северна Македонија предводени од генералниот секретар на Асоцијацијата, Јана Никодиновска, остварија работна средба со претставници од тимот за финансиска писменост од Народната Банка и Министерството за Финансии на Република Северна Македонија.

Генералниот секретар на Асоцијацијата ги презентираше активностите и заложбите на АФД за подигнување на нивото на финансиска писменост на граѓаните како една од основните цели на Асоцијацијата. На средбата се дискутираше за состојбите во нашата земја поврзани со нивото на финансиска писменост на населението и познавањето на финансиските услуги, како и потребата за понатамошни напори на национално ниво за унапредување на оваа област.

Како заклучок од средбата беше потврдена подготвеноста за соработка во насока на унапредување на финансиската писменост во рамките на Националната стратегија за финансиска едукација и финансиска инклузија на населението која е во подготовка, чии носители ќе бидат регулаторните органи, со поддршка и придонес од страна на соодветните чинители во финансискиот сектор.

Асоцијацијата на Финансиски друштва останува посветена кон својата мисија да се создаде одговорна пракса, со цел долгорочна соработка и позитивна оценка од страна на потрошувачите и институциите за регулирање на пазарот, истовремено објаснувајќи ги на пошироката јавност различните можности што може да ги обезбедат финансиските друштва кои користат FinTech за развој на поединци и на општеството како целина.

Сподели:

Интервју со Маја Кадиевска-Војновиќ: Финтек индустријата во Македонија и улогата на небанкарскиот финансиски сектор во Северна Македонија и проекции за натамошен раст

Маја Кадиевска Војновиќ е ангажирана како предавач на Американ Колеџ – Скопје. Својата професионална кариера ја започна во 2003 година во Народната банка на Република Македонија (НБРМ) во Дирекцијата за монетарна политика и истажување, кадешто држеше различни позиции, а во периодот од 2011-2018 година беше вицегувернер задолжен за Секторот на операции на финансиски пазари и платни системи. Во своето шеснаесет годишно искуство како централен банкар, на почетокот од својата кариера беше еден од основоположниците на макроекономските проекции на НБРМ. Како вицегувернер, активно беше вклучена во креирањето и спроведувањето на монетарна политика, во управувањето со девизните резерви и билансот на Централната банка. Учествуваше активно на годишните собранија на ММФ и Светска банка и при мисиите со меѓународните финансиски институции и кредит рејтинг агенции.

За движењата во Финтек секторот во светски рамки и во нашата земја, проекциите и движењето на регулаторната рамка, проследете го интервјуто со г-ѓа Кадиевска-Војновиќ:

 

АФД: Каква е улогата на Fintech индустрија во нашата земја?

K.В: Во светот FinТech индустријата има интензивен раст, а кај нас полека влегува во радарот на финансискиот сектор, бизнисот, регулаторите и воопшто целокупната јавност. Денес е модерно да се зборува за FinTech, но би сакала да потенцирам дека FinTech не е нова индустрија. Технологијата, до одреден степен, секогаш била дел од финансискиот свет (пр. платформи за електронско тргување и тргување со висока фреквенција), а иновацијата во финансиските услуги не е нова појава. Така, во текот на изминатите неколку децении, иновациите во овој сегмент вклучуваат: кредитни, дебитни картички и терминали за издавање пари (банкомати) во 1960-тите, телефонско банкарство во 1970-тите, интернет банкарството, мобилната телефонија, оператори базирани на интернет итн. Најновиот бран на иновации во технологијата и нивната примена во финансиите се однесува на примена на алгоритми на вештачка интелигенција и машинско учење (AI/ML), на технологии базирани на облак (cloud), кои ја олеснуваат размената на податоци B2B, C2B, C2C и B2C преку интерфејси на апликации (API), потоа DLT што е технологија на дистрибуирана книга на записи и паметните телефони кои работат со финансиски апликации.

FinTech индустрија во Македонија е присутна, но би кажала сѐуште во недоволен обем. Влезот на нови даватели на финансиски услуги, на нови иновативни бизнис модели и технологии коишто требат да го зајакнат и автоматизираат пристапот и употребата на постоечките финансиски услуги е ограничен. Примената на напредокот во технологијата како за извршување на плаќањата, така за трансфер на средства, штедење, одобрување на кредити, инвестирање, осигурување, буџетирање и финансиско планирање итн. се уште е ниско во нашата земја. Сепак, овој бран го засилија небанкарските финансиски друштва кои се во подем последните неколку години, а преку новиот модел на обезбедување на брзи кредити преку интернет, не случајно го добиваат епитетот на двигатели на FinТech индустријата во нашата земја.

Од друга страна, домашните банки во последните неколку години се стремат да се вклопат во трендовите на дигитална ера со вложување повеќе средства во нови производи и финансиски иновации. На пример, во последните неколку години имаме раст на мобилното банкарство, т.е на користењето на мобилните телефони преку интерфејси (Apps) за пристап до банкарските услуги. Потоа, виртуелизација на платежните картички на мобилните телефони е исто така новина. На пазарот на капитал, финансиска иновација е платформа за инвестирање (crowdfunding platform), којашто им дозволува на компаниите пристап до алтернативни извори на нетрадиционално финансирање и собирање капитал. Инвеститорите можат да ја користат за да тргуваат со своите акции од стартапи веднаш по почетната фаза на инвестирање со користење на blockchain технологија како да се котирани на берзата. Во сферата на плаќања, во нашата држава имаме можност да ја користиме платформата PayPal, што е P2P (peer-to-peer) платформа, односно преку интернет да комуницираме упатства за плаќање и извршување на електронски трансфери на средства.

АФД: Кој е уделот на небанкарскиот финансиски сектор во економијата на Република Северна Македонија?

K.В: Доминантна позиција во финансискиот сектор во Македонија сѐ уште имаат банките, додека останатите небанкарски институции имаат ниско учество во вкупните средства. Според податоците од последниот Извештај за финансиска стабилност од 2018 година на Народната банка, банките учествуваат со 82,5% во вкупните средства на финансискиот систем, а по нив, позначајно учество имаат задолжителните пензиски фондови со 10,6%, неживотното осигурување со 3,5%, животното осигурување со 1,2% и инвестициските фондови со 1%. Финансиските друштва и покрај високите стапки на раст во последните години, во 2018 година имаат 0,4% учество во вкупните средства на финансискиот систем. На крајот од првиот квартал на 2020 година, вкупните средства на финансиските друштва[1] се околу 4,7 милијарди денари и бележат годишен раст од 44,6%, соодветно. Најголем дел од активата (88,4%) се однесува на побарувањата од приватниот сектор, односно кредитите одобрени на населението се околу 3,1 милијарда денари, додека кредитите одобрени на фирмите се околу 1 милијарда денари. Споредено со првиот квартал од 2014 година[2], кредитирањето на населението бележи раст од 7,7 пати, додека на фирмите е повисоко за 4 пати.

Рапидниот раст на кредитирањето од страна на финансиските друштва укажува на неколку факти. Прво и основно, просторот за продлабочување на финансиската интермедијација во нашата држава е голем. Домашните кредити на приватниот сектор се околу 50% од БДП, во најголем дел од банките или околу 48% од БДП, додека остатокот е од штедилниците, лизинг компаниите и финансиските друштва. Ова е значително под нивоата во земјите од Европската Унија (ЕУ), односно кредитите на приватниот сектор во ЕУ во просек се 142,5% од БДП во 2018 година. Во споредба со земјите од Западен Балкан, нивото на домашните кредити на приватниот сектор е повисоко само од Косово. Тоа значи дека има потреба од финансиски средства. Второ, растот на кредитите од финансиските друштва укажува на фактот дека одреден дел од населението, дел од микро и малите претпријатија немаат пристап до банкарските кредити. Причините се и од стана на понудата, и од страна на побарувачката. Така, банките при одобрувањето на кредити во голема мера бараат истите да бидат обезбедени со колатерал, чија вредност е висока. Покрај колатералот, банките бараат и квалитетна кредитна историја, а кај фирмите и квалитетна оценка за профитабилноста. Во услови на сѐ уште висока невработеност, нестабилни текови на приход, висока сива економија, слабо корпоративно известување, ниска оперативна ефикасност и финансиско работење (особено на микро и малите претпријатија), прудентните барања на банките се ограничувачки фактор за пристап до кредити.

Затоа, одреден дел од населението и фирмите има потреба од алтернативно финансирање, и покрај тоа што истото е со повисоки трошоци, но граѓаните знаат дека ќе ги добијат неопходните средства на брз и ефикасен начин кога им е најпотребно. Воедно, според компаративни мерења и анкети, процедурите за одобрување на кредити од страна на домашните банки се комплексни и долги. Можеби ова е една од причините за раст на побарувачката за кредити од финансиските друштва, чија постапка е едноставна и со минимална документација, но сепак со користење на напреден систем на оцена на кредитоспособноста на клиентите. Последно, и покрај нискиот степен на финансиската писменост во Македонија, растечкиот тренд на кредитирањето од FinТech сегментот укажува на брзо прилагодување на населението и фирмите на дигиталните трендови, кога постои потреба од финансии, но и пристап до вакви производи.

АФД: Согласно извештајот од Светска Банка и студијата на Ernst & Young, проценката во 2019 година е дека 64% од корисниците на финансиските услуги на глобално ниво избрале Финтек компанија, наспроти 16% во 2015 година. На што според вас се должи овој голем раст?

K.В: Индексот на прифаќање на услугите на FinТech компаниите од Ernst & Young во првата година кога беше објавен (2015 година) од 16% порасна на 33% во 2017 година и 64% во 2019 година. Свеста за FinТech, дури и меѓу оние кои не ги прифаќаат овие услуги, сега е многу голема. На пример, во светски рамки, 96% од потрошувачите знаат барем една алтернативна Fintech услуга достапна за да им помогне да префрлат пари и да вршат плаќања. Во Кина и Индија постои најголемо прифаќање (87%); Русија и Јужна Африка (82%); Холандија (73%); Велика Британија (71%); Германија (64%); САД (46%).

Растот на FinTech индустријата, како и на секоја индустрија, е воден од потребите на потрошувачите. Ако една од основите причини на почетоците беше тешкиот пристап на голем дел од светското население да отвори сметки во банки, денес мотивите се еволуирани. Така, во 2017 година 30% од прифаќачите го рангирале лесниот пристап за отворање на сметка како примарен мотив што ги насочува кон FinTech индустријата, додека во 2019 година само 20% сметаат дека е нивен примарен мотив. Она што е значајно е дека расте процентот на испитаници кои како примарен мотив за прифаќање на FinTech производите и услугите ги истакнуваат компетитивните цени и провизии (од 13% во 2017 година на 27% во 2019 година). Помеѓу останатите причини се истакнуваат пристапот до различни и иновативни производи и услуги, како и подоброто искуство,  подобрите карактеристики на производите и квалитет на услугите.

Што се однесува до пристапот до банкарски сметки, во Македонија овој фактор има релативно ниско значење, но сепак остава простор за влез на нови обезбедувачи на финансиски производи и услуги. Според анкетното истражување на Светка банка[3] за финансиска инклузија од 2017 година, 77% од населението во Македонија постаро од 15 години има сметка во банка. Овој процент се разликува по категории, односно 90% од работната сила (вработени плус невработени) имаат сметки во банка и 66% од неактивните. Младата популација има во помал процент отворено сметки во банки (45%), додека постарите лица имаат поголем пристап до сметки (82%). Овие факти укажуваат дека одреден процент од населението сѐ уште нема пристап до банките, што е можност за влез на FinTech индустријата.

Во однос на цените (каматните стапки) на традиционалните банкарски производи, во последните неколку години ниските нивоа на основната каматна стапка (на благајничките записи) се пренесоа во намалување на каматните стапки на депозитите и кредитите. Сепак, анализирано во регионален контекст и пошироко, високите каматни стапки сѐ уште се ограничувачки фактор за поинтензивна кредитна побарувачка. Во однос на провизиите, сѐ уште во јавноста опстојува перцепцијата дека банките, наплаќаат високи провизии за банкарските услуги (водење на сметка, трансфери на средства, картично работење, личен банкар, други документации и сл.). Воедно, високи провизии имаат и давателите на брз трансфер на пари. Овие факти исто така укажуваат на потреба од зголемување на конкуренцијата, односно можност за влез на FinTech компании.

АФД:  Кои се проекциите за натамошен раст и каде ја гледате иднината на fintech индустријата? Дали цените дека постоечката регулатива може да го охрабри развојот на финтек секторот во нашата земја?

K.В: Кога зборуваме за потенцијалите за раст на FinTech секторот во домашната економија, потребно е да се земат предвид некои важни фактори.

Прво, капацитет на целокупната домашна финансиска индустрија за иновации. Растот на финтек во најголем дел е детерминиран од влезот на странски компании, што значи трансфер на бизнис модели коишто веќе се присутни во други земји.

Второ, технолошки развој во нашата држава е релативно низок, но имаме солидна инфраструктура за дигитализација. Така 82% од домаќинствата во Македонија имаа пристап до интернет во 2019 година (90% во ЕУ). Воедно, 74% од населението користи мобилни телефони и лаптоп за пристап на интернет, што е на просекот од ЕУ[4].

Трето, постојната регулатива ја ограничува појавата на нови технолошки решенија во финансиската индустрија, или пак ја отежнува работата на постоечките и затоа е потребна ревизија на сите постоечки законски решенија и примена на европските директиви. Така на пример, отсуството на либерализација во индустријата за платежни услуги може да се третира како фактор за ограничување на дигитализацијата и економската и пазарна слобода во оваа сфера. Ова се очекува да се промени со новиот Закон за платежни услуги и системи со кој се имплементираат повеќе европски директиви. Понатаму, заокружување на процесот за воведување на дигитален идентитет значително би го олеснило функционирањето на финансиските институции.

Четврто, навиките на населението се значајни. Населението во Македонија во најголем дел користи готовина при плаќањата, штеди во готовина (денарска и девизна, во сефови во банки и под перница), има склоност да врши трансфер на средства преку граница во готовина (приливи на менувачки пазар) и позајмува во готовина на пријатели и роднини. Овие навики треба време и едукација за да се променат. Воедно, во оваа насока може да помогне влезот на алтернативни даватели на финансиски производи и услуги, надвор од традиционалните, со што би се зголемила достапноста и свесноста кај населението за постоење на нови иновативни, брзи и во некои случаи поевтини производи и услуги, коишто имаат потенцијал да го намалат кешот од употреба.

Петто, финансиска писменост е исклучително ниска, што го ограничува просторот за подинамично прифаќање и раст на FinTech секторот. Учеството на финансиски писмени возрасни во вкупната популацијата е ниско, односно само 21% во 2014 година[5], што е пониско и од регионалниот просек од 28%, или во однос на Германија каде е 66%. Воедно, само 32% од населението во 2019 година има основни и над основни дигитални вештини (наспроти 58% во ЕУ[6]).

Шесто, демографска структура на населението е неповолна, односно младите луѓе ја напуштаат земјата, а постарите имаат отпор при користење на онлајн апликациите.

АФД: Како здравствено-економската криза од пандемијата на Ковид-19 ќе има влијание на развојот на овој сектор?

K.В: Негативните ефекти врз светската и домашната економија од здравствената криза со Ковид-19 ќе бидат големи и долготрајни, но кризата има потенцијал да засили некои трендови кои беа присутни во период пред неа. Дигитализацијата е несомнено еден од тие трендови (покрај свесноста за значењето на климатските промени, нееднаквоста и сл.). Ова е моментот кога е потребно да се искористат предностите од дигитализацијата и тоа во сите сфери на општеството: во образованието, здравството, јавните услуги и во приватниот сектор. Дигитализацијата може да помогне во опоравувањето на економијата, а воедно и да го зајакне капацитетот за справување со вакви шокови во иднина. Во овие рамки, постои голем простор и за FinTech индустријата. Ограничувачките фактори во домашната економија коишто се споменати погоре, а за чиешто решавање беше потребно повеќе време, може побргу да се надминат во променетото опкружување.

Така на пример, тенденциите на почетокот на кризата покажаа на поинтензивните користење на електронските начини на плаќања од страна на населението во Македонија. Ова е само индикација дека во наредниот период може да следат промени во навиките, што би значело и полесно прифаќање на потенцијалните FinTech производи и услуги. За време на кризата, покрај што се зголеми побарувачката за готовината и користењето на платежните картички, се зголемени и користењето на дигиталните канали на банките од страна на населението. Според Народната банка, во март бројот на електронски кредитни трансфери иницирани од страна на населението се зголемил за значителни 30,3% на годишна основа, односно за 21,4% на месечна основа. За извршување на плаќањата граѓаните особено ги користеле компјутерите, но и мобилните телефони.  Ова укажува дека новата ситуација ги прошири согледувањата на населението во Македонија дека постојат и други канали, надвор од кешот и картичките, како алтернатива за плаќања. Можеби да имаше и други даватели на вакви услуги (за плаќања) од FinTech индустријата, ќе имаше и поголем проток на парите во домашната економија.

Од почетокот на кризата, многу држави во светот со развиен FinTech сектор, ги употребија дигиталните плаќања како канал за ефикасно да допрат и да ги поддржат  невработените и оние од неформалниот сектор, а притоа минимизирајќи го ризикот од зараза. Други пак, пристапија кон обезбедување на достапност до дигитални услуги (олеснување на ограничувањата за пристап до интернет) и финансиски услуги (мобилни пари- mobile money и електронско плаќање на таксите), а некои им обезбедија субвенции на малите земјоделци преку дигитални платформи. Кај нас, пристапот до невработените, граѓаните со ниски примања и студентите беше преку платежните картички, што е далеку од користење на безбедните дигитални канали за да се допре до населението.

Од друга страна, кризата којашто значајно ги погоди билансите на фирмите и буџетите на домаќинствата, во наредниот период само ќе ја засили потребата од пристап до финансии. Во тие рамки, улогата на банките ќе биде голема, но и на финансиските друштва и останатите небанкарски институции кои треба да бидат во поддршка на приватниот сектор. Ако пристапот на многу земји во светот на почетокот на кризата беше поддршка преку реструктуирање на долговите на приватниот сектор или нивно одлагање, во наредниот период ќе биде како да се одржи континуитетот на кредитната поддршка. Во таа насока многу централни банки, пристапија кон релаксирање на капиталните барања и наложија задршка на добивките од претходната година. Кај нас, јаките капитални позиции на банките пред кризата и стабилната база на финансирање на кредитните активности преку депозити, заедно со регулаторните олеснувања во класификацијата на нефункционалните кредити, треба да бидат во насока на активна поддршка на приватниот сектор. Од друга страна, улогата и на FinТech секторот, односно на финансиските друштва кои даваат брзи кредити треба да биде амортизер, односно да обезбеди брза поддршка за населението и микро и малите претпријатија. Затоа е потребно, овој сегмент на небанкарски институции кои се финансираат од сопствени средства и преку други извори со повисок трошок на финансирање да се поддржат. Воедно, потребно е истите да имаат еднаков регулаторен третман како и традиционалните даватели на кредити, особено што кај нив не постојат регулаторни олеснувања во класификацијата на нефункционалните кредити и истите не се признаваат како трошок, што не е случај кај банките и штедилниците.

Да сумирам, развојот на FinTech индустријата во домашната економија ќе биде неизбежен тренд во иднина. Истиот треба да донесе поголема достапност и разновидност на финансиски производи и услуги, чиишто цени со растот на конкуренцијата треба да бидат во корист на населението и претпријатијата. Во овие рамки, кредитирањето секако ќе биде една од најзначајните функции на FinTech секторот. Рапидниот раст на активата на финансиските друштва во последните години ја нагласи потребата за финансии на населението и бизнисот во Македонија, а во овие кризни услови пристапот до кредити ќе биде потребен како никогаш до сега. Затоа, потребно е да се изгради соодветна регулатива за финансиските друштва, којашто нема да ја попречува нивната улога во поддршка на приватниот сектор, а воедно истата да значи и поддршка на финансиската стабилност во нашата држава.

 

Референци:

[1] Офатот на финансиските друштва е според статистиката на Народната банка.

[2] Податоците се од финансиската статистика на Народната банка достапни на следниот линк http://nbstat.nbrm.mk/pxweb/mk/MS%20i%20KS/

[3] GLOBAL FINDEX DATABASE – WORLD BANK

[4] Извор: Еуростат

[5] Анкета на S&P’s Financial Literacy Survey: https://gflec.org/wp-content/uploads/2015/11/3313-Finlit_Report_FINAL-5.11.16.pdf?x47626

[6] Извор: Еуростат

Сподели: