Asociacioni i Shërbimeve Financiare i Maqedonisë së Veriut
  • English
  • Македонски
  • Shqip

Rezultatet e prezantuara nga Hulumtimi i Dytë Vjetor i Tregut të Kompanive Financiare Jo-Bankare: KOMPANITË FINANCIARE NË REPUBLIKËN  E MAQEDONISË VERIORE VERIORE ,SEKTORI NË ZGJERIM PARA KRIZËS COVID 19.

Dixhitalizimi dhe aplikimi i përparimeve më të fundit teknologjike në financa do të jetë norma e re, si në institucionet financiare të krijuara rishtas, ashtu edhe në institucionet financiare tradicionale ekzistuese.

Organizuar nga Shoqata e Kompanive Financiare të Maqedonisë Veriore, sot u mbajt një prezantim i rezultateve të sondazhit të dytë vjetor mbi industrinë e kompanive financiare jobankare. Hulumtimi u krye në tetor dhe nëntor nga Maja Kadievska-Vojnovi, një ekspert financiar, ish zëvendësguvernator përgjegjës për Departamentin e Tregjeve Financiare dhe Sistemeve të Pagesave dhe aktualisht ligjëruese Universitetin  Kolegji Amerikan  Shkup. Hulumtimi përfshinte analiza cilësore dhe sasiore të të dhënave nga burimet zyrtare dhe u realizua përmes një anketimi, i cili u shpërnda në të gjitha kompanitë financiare jobankare.

Pjesa e aktiveve të kompanive financiare në totalin e aktiveve të sektorit financiar është ende e ulët dhe në fund të vitit 2019 ishte 0.6% (0.2% në 2015). Bankat mbajnë pozicionin dominues në sektorin financiar, por pjesmarrja e tyre është në rënie në raport me pjesmarrjen e  fondeve të detyrueshme të pensioneve, fondeve të investimeve, kompanive të sigurimit të jetës, si dhe për shkak të rritjes së kompanive financiare.

“Në katër vitet e fundit, aktivet dhe kreditë bruto të këtij sektori janë rritur me 4.7 herë, pra me 2.5 herë, që është rritja më e lartë brenda sektorit financiar të brendshëm. Pavarësisht pjesëmarrjes ende të ulët në aktivitetin total të huadhënies, rezultatet e hulumtimit tregojnë se kompanitë financiare jobankare janë gjithnjë e më të rëndësishme për ekonominë vendase, duke reflektuar nevojën për përfshirje më të lartë financiare të segmenteve të caktuara të popullsisë dhe bizneseve të vogla. “Këtë rol e marrin përsipër  kompanitë financiare, të cilat janë plotësuese të institucioneve tradicionale financiare,” tha Maja Kadievska-Vojnovic.

Shumica e aktiviteteve të kompanive financiare jobankare i referohen dhënies së kredive për individët – 76.3%, vlera mesatare e të cilëve në vitin 2019 ishte 260 euro. Vlera e kontratave aktive të individëve në katër vitet e fundit është rritur me 2.4 herë, ndërsa për personat juridikë me 3 herë. Kështu, numri i klientëve – individë është rritur ndjeshëm, nga 14,409 në 2015 në 99,486 në 2019. Kjo strukturë shumë e larmishme e klientëve është e favorshme për kompanitë financiare si në aspektin e arritjes së një vëllimi më të madh të kredive ashtu edhe në drejtim të zvogëlimit të ekspozimit ndaj rrezikut të kredisë. Përkundër faktit se numri i klientëve – personave juridikë nuk po rritet me të njëjtin ritëm si popullsia, prapëseprapë rritja e trefishtë e vlerës së kredive nga kompanitë financiare për këtë sektor është domethënëse dhe tregon mbështetje të fortë të kompanive. Duke pasur parasysh këto zhvillime, vëllimi i kredive të dhëna nga kompanitë financiare nuk është i rëndësishëm në totalin e borxhit të individëve dhe sektorit të korporatave.

Kriza shëndetësore me Covid-19 pati një efekt të fortë negativ në bilancet e të gjithë sektorëve të ekonomisë. Sipas të dhënave zyrtare, deri në tremujorin e dytë të vitit 2020, asetet e kompanive financiare u ulën me 260 milionë denarë në krahasim me fundin e marsit 2020.

“Efektet negative të krizës, si dhe rregullimi i rreptë gjatë dhe pas gjendjes së jashtëzakonshme, shkaktuan një shqetësim të rëndësishëm në bilancet e kompanive financiare. Ata u përballën me shqetësime likuiditeti dhe humbje operative, të cilat çuan në ristrukturimin e operacioneve, rishikimin e kostove të funksionimit, në disa raste zvogëlimin e stafit dhe mbylljen e disa operacioneve / filialeve. Në të njëjtën kohë, ata përballen me mundësi të kufizuara për financim përmes linjave të kreditit nga jashtë ose nga bankat vendase, gjë që e bën situatën e tyre financiare edhe më të vështirë dhe mundësinë për mbështetje të mëtejshme të sektorit privat. Rënia më e madhe është në kreditë për individët (me 283 milionë denarë), ndërsa kreditë për kompanitë u rritën pak.

Trendet e këtilla nuk janë të favorshme për sa i përket rolit që ata luajnë në një segment të veçantë të popullsisë. “Në kushtet kur të ardhurat e disponueshme të popullsisë do të zvogëlohen (për shkak të uljes së pagave, punës me orar të shkurtuar, largimeve nga puna, reduktim të dërgesave të emigrantëve, etj.), Kërkesa për kredi në sasi të vogla duhet të fillojë.” – shton Kadievska-Vojnovi.

Si pjesë e hulumtimit, u krye një Anketim, përmes të cilit për herë të parë u dha mundësia për të dëgjuar mendimet e menaxherëve në këtë industri. Sondazhi mbuloi pyetjet që u kategorizuan në tre pjesë, duke mbledhur të dhëna dhe opinione të palëve të interesuara në sektor për sa i përket të dhënave mbi industrinë, klimën e biznesit dhe pritjet dhe gjendjen e industrisë fintech.

Për dymbëdhjetë muajt e ardhshëm, pritjet e kompanive financiare jobankare janë që situata në ekonomi të jetë e qëndrueshme, por ende e prekur nga kriza Covid-19. Disa nga të anketuarit besojnë se situata mund të përkeqësohet, dhe pritjet si për papunësinë ashtu edhe për nivelin e pagave janë negative. Shumica e sektorit mendojnë se në periudhën e ardhshme Qeveria nuk do të sigurojë ose do të sigurojë pjesërisht politika të qëndrueshme ekonomike për sipërmarrësit, në kuadrin e politikës tatimore dhe sundimit të ligjit. Përsa i përket politikave dhe rregulloreve për të mbështetur zhvillimin e industrisë fintech, më shumë se gjysma nuk presin ndonjë ndryshim, dhe një përqindje e vogël e të anketuarve besojnë se industria fintech do të ketë mbështetjen e Qeverisë.

Përgjigjet nga Anketa e kryer e kompanive financiare jobankare mund të klasifikohen në dy fusha kryesore të vëmendjes, dmth. Përmirësimi i bashkëpunimit me organet dhe institucionet përkatëse shtetërore dhe rregulloret; dhe Rritja e reputacionit dhe imazhit të industrisë fintech, për të cilën, Kadievska-Vojnovi vuri në dukje:

“Përmirësimi i bashkëpunimit midis kompanive financiare dhe organeve dhe institucioneve shtetërore me qëllim të përcaktimit të qëllimeve të përbashkëta është më se i dukshëm. Ekzistenca e kompanive financiare jobankare rrit nivelin e ndërmjetësimit financiar, përkatësisht rrit përfshirjen financiare dhe kjo është arsyeja pse sektori duhet të konsultohet plotësisht dhe të përfshihet në miratimin e rregulloreve për zhvillimin e industrisë fintech në Republikën e Maqedonisë Veriore në afatgjatë. përpiqet të përafrohet me BE -në.

Gjithashtu ëshë i  nevojshëm trajtimi i barabartë i të gjithë pjesëmarrësve në tregun e kredisë, por edhe zhvillimi i mundësive të reja për qasje dixhitale në informacion nga bazat e të dhënave të ndryshme mbi aftësinë kreditore të familjeve dhe kompanive.

Në të njëjtën kohë, perceptimi i të anketuarve për reputacionin e ulët të industrisë është në “duart” e të gjithë aktorëve, domethënë shumica e kompanive financiare besojnë se përmes bashkëpunimit të vazhdueshëm brenda industrisë dhe përmes veprimeve të përbashkëta para se rregullatorit do të mund të përmirësohet komunikimi dhe mirëkuptimi  dhe, në përputhje me rrethanat. E fundit por jo më pak e rëndësishmja, dixhitalizimi dhe aplikimi i përparimeve më të fundit teknologjike në financa do të jetë norma e re, si në institucionet financiare, ashtu edhe në institucionet tradicionale financiare ekzistuese, e cila është një predispozitë kryesore për forcimin e imazhit dhe reputacionit të institucioneve financiare jo bankare për kompanitë, tani të perceptuara si nxitëse të industrisë Fintech në vendin tonë ”

Shoqata e Kompanive Financiare të Maqedonisë Veriore, në të cilat disa prej kompanive financiare janë anëtare,përfshin edhe teknologjinë financiare, të njohur si Fintech. Misioni i Shoqatës është krijimi i një industrie praktike,të sigurt dhe të përgjegjshme, ndërsa i shpjegon publikut të gjerë mundësitë e ndryshme që mund të ofrojnë shërbimet financiare alternative për zhvillimin e individëve dhe shoqërisë në tërësi. Prandaj, për të promovuar industrinë në tregun financiar maqedonas, Shoqata e Kompanive Financiare të Maqedonisë Veriore merr iniciativën për të marrë informacion të besueshëm nga studiues të besueshëm në mënyrë që të krijojë zhvillim të përgjegjshëm, siç është ky hulumtim. Planet e Shoqatës janë që të kryejnë këtë lloj hulumtimi në baza vjetore, në mënyrë që të ndjekin dinamikën e industrisë dhe të vendosin informacion transparent dhe të rëndësishëm për shoqërinë dhe palët e interesuara, si dhe të inkurajojnë tema që janë të rëndësishme për të gjithë industritë, me të cilat do të pozicionohet si një burim përkatës informacioni.

Materiali video nga konferenca është në dispozicion në linkun e mëposhtëm

***

Hulumtimi i plotë është në dispozicion dhe plotësisht pa pagesë, me shprehje paraprake të interesit për marrjen e tij në jana.nikodinovska@afd.mk

Pjesë